ارگ طبس؛ قلعه کهن جنوب خراسان که زلزله ۱۳۵۷ را ویران کرد

بازدید از آثار تاریخی بخش مهمی از هر سفر محسوب می‌شود و به‌ویژه در سفر‌های داخلی، شهر‌های ایران با تاریخ غنی ساعت‌ها از زمان مسافران را به خود اختصاص می‌دهند. اگر قصد سفر به شرق کشور و به‌خصوص خراسان بزرگ را دارید، ارگ طبس می‌تواند یکی از گزینه‌های جذاب برای بازدید باشد. این ارگ کهن، درست مانند ارگ بم یا ارگ فلک‌الافلاک، از زیبا‌ترین قلعه‌های قدیمی ایران است و برای دسترسی به آن تنها به یک بلیط قطار طبس نیاز خواهید داشت.

موقعیت و شهرت ارگ طبس

ارگ طبس یکی از قدیمی‌ترین جاذبه‌های گردشگری خراسان جنوبی است که به‌نوعی می‌توان آن را از کهن‌ترین آثار ایران‌زمین دانست. این بنا که به دژ کهن نیز شناخته می‌شود، به باور بسیاری از تاریخ‌دانان سال‌ها پیش از ورود اسلام به ایران ساخته شده است، هرچند تاریخ دقیق ساخت آن آشکار نیست. در گذشته این دژ در حاشیه شهر طبس قرار داشت و از حملات دشمنان دفاع می‌کرد، اما با گسترش شهر‌سازی در حال حاضر در خیابان واعظ واقع شده است.

ناصرخسرو، جهانگرد و شاعر ایرانی، مدتی در این قلعه زندگی کرده و در سفرنامه‌اش اطلاعات ارزش‌مندی درباره دژ کهن و شهر طبس ثبت نموده است. بر اساس نوشته‌های او، این قلعه اهمیت زیادی در دفاع از شهر داشته و چندین بار طبس را در برابر حملات دشمنان حفظ کرده است. مطالعه سفرنامه ناصرخسرو می‌تواند جزئیات بیش‌تری در این باره ارائه دهد.

تاریخچه و تحولات ارگ طبس

قسمت عمده پیشرفت و گسترش ارگ مربوط به دوره قاجار است. در سال ۱۲۱۶ هجری قمری، می‌رحسین‌خان دستور ساخت و گسترش ارگ طبس را صادر کرد و بخش اصلی بنا در آن سال‌ها تکمیل شد. تا پیش از نیمه اول قرن چهاردهم هجری شمسی، ارگ همچنان قابل سکونت بود و بخش‌های مختلف آن کاربرد‌های لازم را داشتند. این بنا در طول تاریخ چندین بار مرمت شد، تا اینکه زلزله سال ۱۳۵۷ خورشیدی آن را به‌طور کامل ویران کرد. پس از ویرانی، ارگ رها گردید. سید علی می‌رزا، یک درویش فقیر، ساکن همیشگی خرابه‌های ارگ بود و با حمایت مردم زندگی می‌کرد؛ در زلزله او نیز زیر آوار مدفون شد و پس از مدتی جسدش یافت شده و آرامگاه‌ای برای او ساخته شد که در بازدید از دژ کهن قابل دیدن است.

بخش‌های مختلف دژ کهن طبس

در دوره قاجاریه، وقتی ارگ گسترش یافت، شامل شش برج مهم بود که یکی از معروف‌ترین آن‌ها برج نادر می‌رزا نامیده می‌شد. نام‌گذاری برج‌ها بر اساس شخصی بود که در آن‌ها زندگی می‌کرد. در حال حاضر از این ارگ چیز زیادی باقی نمانده و ویرانه‌ها در دو بخش دیواره‌های شهر و قسمت می‌انی طبقه‌بندی می‌شوند. در قسمت می‌انی پنج خانه با معماری سنتی دیده می‌شود که یک حوض در وسط آن‌ها قرار دارد؛ آب حوض‌ها توسط قنات‌های شهر تامین می‌شد تا ساکنان به آب شرب دسترسی داشته باشند.

خانه‌های دژ در دل زمین ساخته شده بودند تا گرمای هوا کمتر به درون نفوذ کند. در گوشه‌ای از حیاط مطبخی نیز مشاهده می‌شود. گفته می‌شود پیش از ویرانی کامل، راه‌های زیرزمینی به خارج از قلعه وجود داشته که حتی یک اسب با سوار خود می‌توانست از آن‌ها بگذرند. با توجه به آب و هوای گرم و خشک طبس، برای ساخت این بنا کاملا از گل و خشت استفاده شده و از نظر معماری در دوره خود حائز اهمیت و معماری اختصاصی بوده است. دژ طبس چندین بار توانسته شهر را از حملات دشمنان نجات دهد.

بهترین زمان بازدید از ارگ طبس

طبس شهری بیابانی با آب و هوای گرم و خشک است و بارش کمی دارد. در فصول گرم، خورشید با تمام قدرت به خاک طبس می‌تابد، بنابراین اگر به گرما عادت ندارید، تابستان برای سفر مناسب نیست. در این فصل شهر در خلوت‌ترین حالت ممکن قرار دارد. همانند سایر شهر‌های بیابانی، در فصول سرد شب‌های بسیار سردی را تجربه می‌کنید؛ از این رو آغاز زمستان نیز زمان مناسبی برای سفر نیست. بهترین زمان برای خرید بلیط قطار طبس و بازدید از دژ کهن، از اسفند تا اواخر اردیبهشت است. در این ماه‌ها آب و هوای طبس معتدل و مطلوب است، گرما یا سرمای شدید وجود ندارد و به‌راحتی می‌توانید از جاذبه‌های شهر بازدید کنید. در عید نوروز نیز مراسم‌های سنتی جالبی در طبس برگزار می‌شود که می‌توانید از آن‌ها لذت ببرید.

1714788470 130 ارگ طبس، میراثی مورد قیمت از تاریخ و فرهنگ ایران نارنجی

خرید بلیط قطار طبس از اپلیکیشن فلای تودی

مجموعه معتبر فلای تودی مدتی است که پیش‌فروش بلیط قطار را آغاز کرده و بخش قابل‌توجه‌ی از بلیط‌ها تا به امروز فروخته شده‌اند. از این رو، اگر تصمیم سفر عیدانه به طبس یا هر شهر دیگری را دارید، باید بلیط قطار را از همین‌اکنون تهیه کنید. به دلیل شلوغی مسیر‌ها و تقاضای بالا، در چند روز آخر منته‌ی به نوروز موفق به خرید نخواهید شد. علاوه بر پیش‌فروش قطار، می‌توانید بلیط هواپیما را نیز از فلای تودی خریداری کنید یا حتی اقامتگاه‌تان را از طریق همین مجموعه رزرو نمایید. فلای تودی در هر سفر همراه شماست تا بهترین‌ها را تجربه کنید.

salb-techna

مطالب مشابه