همچون همه انسان‌های اولیه، زندگی برای نئاندرتال ازنظر فیزیکی سخت می بود و این کار روی ظاهر آن‌ها تاثییر داشت. آن‌ها ناچار بودند زیاد حرکت کنند و از قوت عضلانی بالایی منفعت گیری کنند. اسکلت قوی به آن‌ها پشتیبانی کرد سبک زندگی سخت خود را تحمل کنند.

انسان‌های خردمند نیز با این چنین چالش‌هایی رو‌به‌رو بودند، اما اسکلت‌های سبک‌تری داشتند، به گمان زیاد تا حدی به این علت که ابزار می‌ساختند و سازگاری‌های فرهنگی خاصی داشتند که زندگی فیزیکی آن‌ها را راحت‌تر می‌کرد. استرینگر می‌گوید: «هرچه فناوری شما گسترش یافتهتر باشد، بار بیشتری را از روی اسکلت شما برمی‌دارد.»

نئاندرتال‌ها ازنظر حرکت به گمان زیاد در کل همانند ما بودند. برای مثال، به‌نظر می‌رسد آن‌ها مردگان خود را دفن می‌کردند و از افراد بیمار مراقبت می‌کردند. آن‌ها این چنین در غار زندگی می‌کردند، جوامع کوچکی راه اندازی می‌دادند، آتش برمی‌افروختند و به گمان زیاد زبان داشتند. آن‌ها به گمان زیاد در قیاس با ما عمر مختصر‌تری داشتند، به این علت درمقایسه‌با انسان‌های خردمند مادربزرگ و پدربزرگ در بین آن‌ها کمیاب‌تر بودند.

باور بر این است که نئاندرتال‌ها هم غذاهای گیاهی و هم گوشت می‌خوردند. با‌این‌حال، افرادی که در اقلیم‌های سردتر زندگی می‌کردند، به گمان زیاد رژیم غذایی پرگوشت‌تری داشتند.

نئاندرتال‌ها حیوانات بزرگ و متوسط را شکار می‌کردند، اما از سلاح‌های پرتابی دوربرد منفعت گیری نمی‌کردند. آن‌ها به گمان زیاد در بوته‌ها نهان می‌شدند و سپس با نیزه به سمت حیوانات پریده و آن‌ها را شکار می‌کردند.

نئاندرتال‌ها به گمان زیاد لباس‌های ساده‌ای برای خود تهیه می‌کردند، برای مثال پوست حیوانات را روی شانه‌های خود انداخته یا دور کمر خود می‌بستند. انسان‌های خردمند نسبت‌به نئاندرتال‌ها به عرض‌های جغرافیایی بالاتری رسیدند، به این علت به لباس‌های پیچیده‌تری نیاز داشتند.

دانشمندان طبق معمول می‌گویند انسان‌ها و نئاندرتال‌ها با هم فرق دارند، اما باید دانست حرکت آن‌ها همیشه متفاوت نبوده است. قدیمی‌ترین انسان‌های خردمند درواقع زیاد همانند نئاندرتال‌ها حرکت می‌کردند و تفاوت این دو جمعیت بعدها ظاهر شد. برای مثال هنگامی در نزدیک به ۲۰۰ هزار سال پیش اولین انسان‌های خردمند آفریقا را ترک کردند،، به گمان زیاد از همان ابزارهای سنگی منفعت گیری می‌کردند که نئاندرتال‌ها نیز به‌کار می‌بردند. اما نزدیک به ۵۰ هزار سال پیش انفجاری از فرهنگ در انسان‌های خردمند رقم خورد و این دو گروه از هم فاصله گرفتند.