گرانولوماتوز با پلیآنژیت (GPA): علائم

گرانولوماتوز با پلیآنژیت (GPA) علائم، تشخیص و روشهای درمان کامل, گرانولوماتوز با پلیآنژیت (GPA) یک بیماری خودایمنی نادر و التهابی است که رگهای خونی کوچک و متوسط را درگیر میکند و به طور اصلی بر دستگاه تنفسی و کلیهها تأثیر میگذارد. این بیماری که پیشتر با نام گرانولوماتوز وگنر شناخته میشد، میتواند در هر سنی رخ دهد اما شایعترین بازه سنی وقوع آن بین ۴۰ تا ۶۰ سالگی است.

شناخت علائم، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی برای مدیریت بهتر این بیماری حیاتی است. گرانولوماتوز با پلیآنژیت چیست؟ این بیماری نوعی واسکولیت (التهاب رگهای خونی) است که با تشکیل گرانولومها (تودههای التهابی) در بافتها همراه است.

اگرچه سینوسها، ریهها و کلیهها بیشترین درگیر شدن را دارند، اما چشمها، پوست، مفاصل و سیستم عصبی نیز میتوانند تحت تأثیر قرار گیرند. این بیماری سرطانی، مسری یا ارثی نیست و دلیل دقیق آن هنوز ناشناخته باقی مانده، هرچند عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. علائم و نشانههای بیماری علائم GPA به تدریج یا ناگهانی آغاز شده و شدت آنها در بیماران متفاوت است.

علائم دستگاه تنفسی آبریزش بینی مزمن، قشرسازی و خونریزی بینی مکرر سینوسیت مزمن و درد صورت بحران صدا، درد گلو و سختی در بلع سرفه مزمن، تنگی نفس، خونریزی از ریه (هموپتیز) و سینهدرد علائم سیستمی و سایر اندامها تب، خستگی، کاهش وزن ناخواسته و تعرق شبانه آسیب کلیوی (گلومرولونفریت) که ممکن است بیعلائم باشد و فقط با آزمایش ادرار (پروتئینوری، هماتوری) مشخص شود آسیبهای پوستی مانند پورپور، نودولها یا زخمهای ناشی از واسکولیت آسیبهای عینی اسکلیریت، اوویت، پروپتوز (خروج چشم) و دو دیدگی آرترالژی یا آرتریت مهاجرانه در مفاصل عوارض عصبی نوروپاتی محیطی، فلج عصب قحفی یا استروک علل و عوامل ریسک علت دقیق GPA ناشناخته است، اما شواهد نشان میدهد که ترکیبی از استعداد ژنتیکی، عفونتهای قبلی (مانند استافیلوکوکوس)، و عوامل محیطی میتواند سیستم ایمنی را تحریک کند.

آنتیبادیهای ANCA (بهویژه در برابر پروتئیناز ۳) در اکثر بیماران یافت میشوند و در پاتوژنزی بیماری نقش مستقیم دارند. این بیماری شیوع تقریبی یکسانی در مردان و زنان دارد و قابل انتقال از شخص به شخص نیست. روشهای تشخیص تشخیص GPA بر اساس ترکیب یافتههای بالینی، آزمایشگاهی، تصویربرداری و بیوپسی بافت است. هیچ آزمایش تکی برای تشخیص قطعی وجود ندارد.

آزمایشهای آزمایشگاهی آزمایش ANCA حساسیت و نوعی بالا دارد؛ مثبت بودن / به شدت از تشخیص حمایت میکند. آزمایشهای التهاب افزایش ESR و CRP، آنمی مزمن، تبوسیتوز و افزایش کراتینین در صورت درگیری کلیه. آزمایش ادرار هماتوری میکروسکوپی، پروتئینوری و سيلندرهای RBC نشانه گلومرولونفریت هستند. تصویربرداری سیتی اسکن سینوسها ضخامت مخاط، پر شدن سینوسها و استخوانزدایی.

سیتی اسکن سینه با رزولوشن بالا (HRCT) نودولهای ریوی، حفرهسازی، انسلتراژنها و درگههای هوا. اشعه ساده سینه برای رینینگ اولیه مفید است اما حساسیت کمتری دارد. بیوپسی (استاندارد طلایی) بیوپسی از بافت درگیر (معمولاً سینوس، ریه، کلیه یا پوست) برای تأیید قطعی ضروری است. یافتههای هستوپاتولوژیک کلاسیک شامل التهاب گرانولوماتوز نخری، واسکولیت رگهای خونی کوچک و التهاب بافتهای اطراف وعایی است.

بیوپسی کلیه در صورت درگیری رنی برای تعیین کلاس هستولوژیک و پیشبینی پیشرفت انجام میشود. استراتژیهای درمانی هدف درمان رسیدن به رمیسیون (توقف فعال بودن بیماری) و حفظ عملکرد اندامهاست. درمان بر اساس شدت بیماری طبقهبندی میشود. بیماری شدید (درگیری اندام حیاتی) ترکیب گلوکوکورتیکوید (پردنیزولون یا متیلپردنیزولون پالسی) با سیکلوفسفامید (IV یا دهانی) یا ریتوکسیماب (۳۷۵ /m² هفتگی برای ۴ هفته) استاندارد طلایی است.

ریتوکسیماب در بیماران جوان، زنان باردار یا کسانی که ریسک سمیت سیکلوفسفامید بالا است، ترجیح داده میشود. پلاسمافرز برای بیماری کلیوی شدید با افزایش سریع کراتینین یا هموپتیز حیاتتهدیدکننده توصیه میشود. بیماری غیرشدید (محدود به دستگاه تنفسی/پوست) گلوکوکورتیکوید با متوترکست یا آزاتیوپرین به عنوان داروی سرکوبکننده ایمنی انتخاب میشود. متوترکست به دلیل پروفایل عوارض بهتر در بیماریهای غیرشدید ترجیح داده میشود.

حفظ رمیسیون و درمان طولانیمدت پس از القای رمیسیون (معمولاً ۳-۶ ماه)، گلوکوکورتیکوید به آرامی قطع شده و داروی نگهدارنده (ریتوکسیماب هر ۶ ماه، آزاتیوپرین یا متوترکست) برای ۱۸-۲۴ ماه ادامه مییابد. مانیتورینگ منظم ANCA، CRP، ESR، عملکرد کلیه و تصویربرداری برای تشخیص زودهنگام ریلپس ضروری است. عوارض جانبی داروها و مدیریت آنها سیکلوفسفامید سمیت مثانه (هموراجیک سیستیت)، بیباروری، لوسیتوپنی، ریسک سرطان مثانه و لیمفوم.

پیشگیری هیدراته کردن، مسنا، مانیتورینگ ریتوکسیماب عفونتهای شدید، ریاکتیواسیون هپاتیت B، PML (نادر). پیشگیری واکسیناسیون قبل از شروع، تست هپاتیت متروتراكست/آزاتیوپرین سمیت کبدی، میلوسوپرسیون، استوماتیت. پیشگیری فولیک اسید، مانیتورینگ آنزیمهای کبد و گلوکوکورتیکوید ااستئوپوروز، دیابت، کتاراكت، عفونت، فشار خون بالا. پیشگیری کلسیم/ویتامین D، بیسفاسفانات، کنترل قند و فشار خون.

گرانولوماتوز مزمن (CGD) تفاوت اساسی باید از گرانولوماتوز مزمن (CGD) تفکیک شود. CGD یک نقص ایمنی اولیه ارثی (معمولاً لینکد) است که در آن فاگوسیتها نتوانند باکتریها و قارچها را از بین ببرند (نقص NADPH اکسیداز). این بیماری در دوران کودکی بروز مییابد با عفونتهای مکرر و حیاتتهدیدکننده، گرانولومسازی در اندامها و کولیت التهابی.

درمان شامل آنتیبیوتیک/ضدقارچی پیشگیرانه، اینترفرون گاما و پیوند سلولهای بنیادی هیماتوپوئتیک (تنها درمان قطعی) است. این دو بیماری از نظر پاتوفیزیولوژی، بروز بالینی و درمان کاملاً متفاوت هستند.

زمان مراجعه به پزشک در صورت داشتن آبریزش بینی مزمن (بیش از ۱۰ روز) که به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد، خونریزی بینی مکرر، سرفه خونی، تنگی نفس، تب بیعلت، درد مفصل یا تورم پوستی، بلافاصله به متخصص روماتولوژی یا نेफروولوژی مراجعه کنید. تشخیص و درمان زودهنگام از آسیبهای غیرقابل بازگشت کلیه، ریه و سایر اندامها پیشگیری میکند. پیشبینی و پیگیری طولانیمدت با درمانهای مدرن، بقای ۵ ساله بیش از ۸۰٪ است.

با این حال، GPA بیماری ریلپسکننده است (نرخ ریلپس ۵۰٪ در ۵ سال). ریلپسهای رایج شامل سینوسیت، آبریزش بینی، عوارض پوستی و عینی است؛ درگیری کلیوی مجدد کمتر رایج اما خطرناکتر است. پیگیری منظم در کلینیکهای واسکولیت، واکسیناسیون کامل (گرمکننده، آنفولوانزا، پنیوموکوکال، کووید-۱۹) و پیشگیری از عفونتهای انتهازی ستون فقرات مدیریت بلندمدت است.

سخن پایانی گرانولوماتوز با پلیآنژیت بیماری پیچیدهای است که نیازمند تیم درمانی چندجانبه (روماتولوژی، نفرولوژی، نقرولوژی، چشمی، نقرولوژی) است. آگاهی بیمار، چسبندگی به درمان، و مانیتورینگ منظم کلید کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض جانبی داروها و ریلپسهاست. اگر شما یا عزیزتان با این بیماری روبرو هستید، مشورت با متخصص و پیوستن به گروههای حمایتی میتواند کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. هشدار!

این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی حرفهای نیست. برای هرگونه تصمیم پزشکی با پزشک متخصص خود مشورت کنید.

مطالب مشابه