دانشمندان دانشگاه استیونز در یک پژوهش پیشگامانه، روشی تازه برای آشکارسازی تکگراویتونها ارائه کردهاند. این دستاورد در حالی حاصل شده که تا به امروز مشاهده مستقیم این ذرات فرارپی، چالشی بزرگ برای فیزیکدانان محسوب میشد.
به گزارش دپارتمان اخبار علمی رسانه تکنا، گراویتونها ذرات بنیادی حامل نیروی گرانش هستند. محققان سالها است در تلاشند تا شکاف بین نظریههای گرانش و مکانیک کوانتومی را برطرف کنند. اکنون گروهی به رهبری ایگور پفسکی، استاد فیزیک دانشگاه استیونز، موفق شده است روشی برای ساخت ردیاب طراحی کند که قادر به شناسایی تکگراویتونهاست.
این روش بر پایه پیشرفتهای اخیر در حوزه حسگرهای کوانتومی و مطالعه اشیاء کوانتومی در مقیاس ماکروسکوپیک بنا شده است. این اشیاء که با چشم غیرمسلح قابل مشاهدهاند، اما رفتار کوانتومی از خود نشان میدهند، به علت برهمکنش قوی با گرانش، گزینههای مناسبی برای آشکارسازی گراویتونها محسوب میشوند.
دانشمندان با بهرهگیری از فناوریهای موجود همانند تشدیدگرهای آکوستیک و میلههای وبر، ردیابی میسازند که با خنککردن یک شیء کوانتومی به پایینترین سطح انرژی و سپس قرار دادن آن در معرض امواج گرانشی کار میکند. سرینیوات مانیکاندان، پژوهشگر پسادکترا، توضیح میدهد با خنککردن ماده و نظارت بر تغییرات انرژی آن در یک فاز واحد، میتوانیم با پشتیبانی حسگرهای کوانتومی، جذب تکگراویتونها را تشخیص دهیم.
محققان پدیده شکلگرفته در این فرآیند را تأثیر گراویتو-فونونی نامیدهاند. شبیه به اثر فوتوالکتریک که در آن نور با ماده در بستههای گسسته به نام فوتون برهمکنش میکند، در این پدیده نیز گراویتونها با ایجاد تغییرات گسسته در انرژی شیء، خود را آشکار میسازند. ژرمن توبار، دانشجوی دکتری، میگوید ما با الهام از اثر فوتوالکتریک، از تشدیدگرهای آکوستیک و امواج گرانشی عبوری از زمین بهرهگیری میکنیم و بدین ترتیب، تأثیر گراویتو-فونونی را محقق میسازیم.
برای افزایش احتمال موفقیت، دانشمندان قصد دارند از دادههای رصدخانه امواج گرانشی لایگو بهره ببرند. اگرچه لایگو در آشکارسازی امواج گرانشی بسیار موفق بوده است، اما قادر به شناسایی تکگراویتونها نیست.
آشکارسازی تکگراویتون نیازمند امواج گرانشی با انرژی بسیار بالا است، زیرا برهمکنش بین یک تکگراویتون و ماده بسیار ضعیف است. از این رو، تولید امواج گرانشی در آزمایشگاه امکانپذیر نیست و این امواج تنها در رویدادهای کیهانی عظیم همانند برخورد سیاهچالهها شکل میگیرند.
با این حال، محققان معتقدند با قیاس دقیق دادههای لایگو با اندازهگیریهای ردیاب پیشنهادی، میتوانند نشانههای برهمکنش تکگراویتونها را شناسایی کنند. توماس بایتل، دانشجوی دکتری، میگوید با بهرهگیری از رصدخانههای موجود امواج گرانشی، میتوانیم منتظر بمانیم تا لایگو یک موج گرانشی را تشخیص دهد و سپس تغییرات ایجادشده در ردیاب ما را بررسی کنیم. با وجود چالشهای فنی، تیم تحقیقاتی با خوشبینی به آینده نگاه میکند و در حال طراحی آزمایشی است که از دادههای امواج گرانشی زمین بهرهبرداری کند.
تحقیقات در حوزه آشکارسازی گراویتونها بیش از یک قرن است که ادامه دارد. نظریه نسبیت عام اینشتین، درک ما از گرانش را متحول کرد، اما تا کنون گرانش تنها نیروی بنیادی است که به طور کامل توسط نظریه کوانتومی توضیح داده نشده است. آشکارسازی موفق تکگراویتون، گامی بزرگ به سوی تدوین یک نظریه واحد برای همه پدیدهها خواهد بود.



