کشف آتشفشان یزرو مونس در کنار محل فرود مریخنورد پرسویرنس؛ اثبات فعالیتهای زمینشناختی پنهان بر سیاره سرخ

کشف آتشفشان یزرو مونس در کنار محل فرود مریخنورد پرسویرنس؛ اثبات فعالیتهای زمینشناختی پنهان بر سیاره سرخ, مریخ میزبان بلندترین کوه منظومه شمسی به نام المپوس است، اما پژوهشهای اخیر نشان میدهد تعداد آتشفشانهای این سیاره بسیار فراتر از آنچه پیشتر تخمین زده میشد است.

یک تیم علمی با تحلیل دادههای مداری و مشاهدات زمینی، وجود یک آتشفشان وسیع در لبه دهانه برخوردی یزرو را تأیید کردهاند که مریخنورد پرسویرنس ناسا از سال ۲۰۲۱ در حال کاوش آن است. یزرو مونس آتشفشانی که سالها ناشناخته ماند کوه یزرو مونس با قطری نزدیک به ۲۱ کیلومتر، تقریباً نیمی از پهنه دهانه یزرو را در بر میگیرد.

اگرچه ارتفاع آن کمتر از دو کیلومتر است و فاقد ویژگیهای کلاسیک آتشفشانهای معمولی به نظر میرسد، شواهد زمینشناختی غیرمستقیم ماهیت آتشفشانی آن را آشکار کردهاند.

شواهد سنگی که گمانهزنیها را تأیید کرد مریخنورد پرسویرنس در طول مأموریت خود، در کنار سنگهای رسوبی مورد انتظار برای یک بستر دریاچه باستانی، مقادیر قابلتوجهی از سنگهای آتشفشانی (بازالت) را نیز شناسایی کرد. این یافتن توجه محققان را مجدداً به سمت یزرو مونس معطوف ساخت. سارا سی. کوواس کینیونز از دانشگاه براون، با الهام از پژوهشهای پیشین بریانی هورگان از دانشگاه پوردو، مطالعه جامعتری را برای بررسی این فرضیه آغاز کرد.

تاریخچه کشف از عکسهای مات تا تأیید قطعی پروفسور جیمز ری از موسسه فناوری جورجیا از سال ۲۰۰۷، در دوران دانشجویی، با مشاهده عکسهای با وضوح پایین از این منطقه، شباهت یزرو مونس به یک آتشفشان را احساس کرده بود. با پیشرفت تکنولوژی تصویربرداری مداری و دادههای مریخنورد، این فرضیه اکنون با شواهد قوی تأیید شده است.

محققان معتقدند ترکیب سیستمهای آبی (دریاچه و دلتا) و آتشفشانی، دهانه یزرو را به یکی از ارزشمندترین نقاط برای کاوش زیستپذیری تبدیل کرده است. آتشفشانی و افزایش احتمال حیات در مریخ فعالیتهای ثانویه آتشفشانی در محیطهای آبی میتواند انرژی و مواد شیمیایی لازم برای ظهور حیات اولیه را فراهم سازد.

آتشفشانهای مریخی همچنان در انتظار کشف هستند. آینده پژوهشها و چالشهای بودجهای این کشف با پشتیبانی مشاهدات مدارگردهایی مانند مارس ادیسی امکانپذیر شده است.

با این حال، برنامههای آیندهای مانند برگشت دادن نمونههای مریخ که هدف جمعآوری و تحلیل دقیق سنگهای پرسویرنس (از جمله سنیابی و جستجوی نشانههای حیات) است، با چالشهای بودجهای جدی روبرو هستند. ادامه مأموریتهای مداری و زمینی برای درک کامل تاریخ زمینشناختی و پتانسیل حیات بر سیاره سرخ، حیاتی به نظر میرسد.

مطالب مشابه