آبله میمون راهنمای کامل انتقال، علائم، تشخیص و پیشگیری, با پایانیافتن پاندمی کرونا و افزایش مسافرتهای جهانی، بیماری آبله میمون به عنوان یک چالش بهداشتی جدید در سطح جهان رو به گسترش است. این عفونت ویروسی که منشأ آن در قاره آفریقا است، اکنون در بسیاری از کشورهای دیگر نیز گزارش شده است.
با توجه به شباهت علائم آن با آنفولانزا و عدم وجود درمان ویروسی قطعی، شناخت راههای انتقال، نشانههای بالینی و تدابیر پیشگیری برای حفظ سلامت عمومی ضروری است. آبله میمون چیست و چگونه شناسایی شده؟ آبله میمون یک بیماری ویروسی نادر ناشی از ویروس متعلق به خانواده اورتوپاکسویروس است که همخانواده ویروس آبله محسوب میشود. این بیماری برای اولین بار در سال ۱۹۵۸ در میان میمونهای آزمایشگاهی شناسایی شد.
خفیفتر عمل میکند. همهگیری اخیر در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ ناشی از زیرنوع کلاد ۲ب بوده است. آیا آبله میمون قابل درمان است؟
خوشبختانه آبله میمون یک بیماری خودمحدود محسوب میشود؛ به این معنی که در اکثر موارد بدون نیاز به درمان خاصی در بازه ۲ تا ۴ هفته بهبودی کامل مییابد. مدیریت بالینی بر پایه مراقبتهای حمایتی، کنترل عوارض، پیشگیری از عفونتهای ثانویه باکتریایی و نگهداری هیدراتاسیون بیمار متمرکز است.
ری در دسته بیماریهای نادر قرار دارد، با این حال آمار مبتلایان در آفریقا در حال افزایش است و موارد جدیدی در مناطق غیرانگاریک گزارش شدهاند.
در قاره آفریقا کودکان زیر ۱۵ سال بیشترین میزان ابتلا را دارند، در حالی که در اروپا و آمریکا اکثر موارد در مردان همجنسگرا و دوجنسیگرا با شرکای متعدد مشاهده شده است. با این وجود، هر فردی با هر جنسیتی و سنی میتواند در صورت تماس نزدیک با منبع عفونت مبتلا شود. علائم بالینی آبله میمون دوران نهان ویروس بین ۱ تا ۲۱ روز متغیر است، اما معمولاً پس از یک هفته علائم ظاهر میشوند.
نشانههای اصلی شامل تب، لرز و سردرد درد عضلانی و کمر خستگی شدید و کاهش انرژی تورم غدد لنفاوی (نشانه تمایزدهنده با آبله مرغان) جوشهای پوستی پیشرونده از برآمدگیهای قرمز و صاف به حبابهای مایع، سپس پوستولههای مוגلایی و در نهایت قشرههای قهوهای که میریزند توزیع جوشها میتواند در صورت، لبها، دستها، پاها، نواحی تناسلی و دهان باشد. در برخی موارد جوشها بدون علائم سیستمی یا با توزیع محدود و سبک ظاهر میشوند.
راههای انتقال ویروس انتقال از طریق تماس مستقیم و نزدیک با آفات پوستی، مایعهای بدنی، قطرات تنفسی در تماس طولانی و نزدیک، و اشیاء آلوده (فروتش، لباس، وسایل آرایشی) رخ میدهد. تماس جنسی، بوسیدن و تماس دهان به پوست از راههای اصلی انتقال در همهگیری اخیر بودهاند. همچنین انتقال عمودی از مادر به جنین در دوران بارداری و تماس با حیوانات آلوده (شکار، پوستکشی، مصرف گوشت ناپخته) از مسیرهای دیگر است.
پوست زخمی و بافتهای مخاطی دروازههای اصلی ورود ویروس به بدن هستند. تشخیص و تستهای آزمایشگاهی به دلیل شباهت بالینی با آبله مرغان، سرخک، هرپس، تبخال و عفونتهای باکتریایی پوستی، تشخیص تفریقی دشوار است. استاندارد طلایی تشخیص، تست PCR بر روی نمونههای برداشت شده از آفات پوستی (مایع حباب، پوستوله یا قشره) است. تستهای سرولوژیک و بررسی خون برای تشخیص آنتیبادیها میتواند مکمل باشد، اما برای تشخیص حاد PCR ترجیح داده میشود.
درمان، واکسن و مدیریت بیماری درمان ضدویروسی خاص و تاییدشدهای برای آبله میمون وجود ندارد. داروهایی مانند تکوویریمات در برخی پروتکلها به عنوان درمان حمایتی مورد استفاده قرار میگیرند. واکسنسازی علیه آبله (واکسنهای نسل جدید غیرتکثیرکننده مانند /) تا ۴ روز پس از تماس میتواند پیشگیری کامل از بیماری را تضمین کند و تا ۱۴ روز پس از تماس شدت بیماری را به شدت کاهش میدهد.
در ایران نیز پروتکلهای درمانی و واکسنسازی بر اساس دستورالعملهای وزارت بهداشت و استانداردهای جهانی اجرا میشود. نکات مراقبت در دوران بیماری بیماران باید تا التیام کامل جوشها در ایزولهسازی خانگی (اتاق مجزا) بمانند.
تدابیر کلیدی شامل شستشوی متکرر دست با آب و صابون، استفاده از ماسک در حضور دیگران، پوشاندن آفات، ضدعفونیسازی سطوح، جلوگیری از ترکان یا خراشیدن جوشها، استفاده از حمامهای نشیمن یا آب نمک برای تسکین درد نواحی تناسلی/مستقیمی، و مصرف مسکنهای بدون نسخه (استامینوفن/ایبوپروفن) است. از برش مو در نواحی آفات خودداری کنید.
استراتژیهای پیشگیری واکسنسازی در گروههای پرخطر و تماسهای نزدیک مبتلایان اجتناب از تماس پوستی و جنسی با افراد مبتلا یا دارای جوشهای مشکوک استفاده از کاندوم و روشهای ایمن رابطه جنسی شستشوی منظم دستها و استفاده از ضدعفونیکنندههای الکلی پختن کامل گوشت و اجتناب از تماس با حیوانات وحشی بیمار یا مرده استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) در مراقبت از بیماران تمیز کردن و ضدعفونیسازی اشیای مشترک و سطوح پرتماس مدت بیماری و عوارض احتمالی بیماری معمولاً ۲ تا ۴ هفته ادامه دارد.
عوارض شامل عفونت ثانویه باکتریایی پوست، ذاتالریه، عفونت قرنیه (مهدد بینایی)، التهاب مغز و سپسیس میباشد. نرخ مرگومیر در کلاد ۱ تا ۱۰٪ و در کلاد ۲ بسیار پایینتر (کمتر از ۱٪) گزارش شده است. دسترسی به مراقبتهای پزشکی مناسب، نرخ مرگومیر را به شدت کاهش میدهد. توزیع جغرافیایی و وضعیت در ایران تا پیش از همهگیری ۲۰۲۲، این بیماری بیشتر در آفریقای مرکزی و غربی اندامیک بود.
با این حال، اکنون در اروپا، آمریکا، خاورمیانه و شرق مدیترانه نیز شیوع دارد. بر اساس گزارشهای رسمی تا مرداد ۱۴۰۱، موردی از انتقال بومی آبله میمون در ایران ثبت نشده است، اما سیستم نظارت فعال است. آیا باید نگران باشیم؟ ویروس آبله میمون یک ویروس DNA با ثبات ژنتیکی بالا است و برخلاف ویروسهای RNA (مانند کرونا) دیرینه جهش مییابد.
افزایش تعامل انسان-حیوان وحشی، شهرسازی و مسافرتهای گسترده جهانی، عوامل اصلی بروز مجدد این بیماری هستند. رعایت اصول بهداشتی عمومی (ماسک، فاصله، شستشوی دست) که در دوران کرونا یاد گرفتیم، در پیشگیری از این ویروس نیز موثر است. جمعبندی آبله میمون بیماری نادری است که عمداً از طریق تماس نزدیک و طولانی انتقال مییابد.
با شناخت علائم، مراقبت از بهداشت فردی، اجتناب از تماس با موارد مشکوک و واکسنسازی در صورت لزوم، میتوان از گسترش آن به طور موثری جلوگیری کرد. در صورت مشاهده تب، تورم غدد لنفاوی و جوشهای پوستی پیشرونده، مراجعه فوری به پزشک برای تست و مدیریت مناسب ضروری است. نویسنده مرضیه ناصری | بازنویسی و بهروزرسانی امیر هوشنگ فرجی هشدار! این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص نیست.
برای هرگونه تصمیم پزشکی با متخصص مراجعه کنید.



