در افکار عمومی، ضریب هوش یا آی کیو به عنوان استاندارد طلایی سنجش هوش تلقی میشود و گمان میرود که این اندازهگیری، معیار محکم و خطاییناپذیری از قدرت مغز فرد باشد. با این حال، برخی منتقدان این باور را رد کرده و استدلال میکنند که این آزمون نمیتواند تنوع غنی ذهن انسانها را در نظر بگیرد.
گفتگو در مورد ضریب هوش میتواند به حالت شبهعلم دچار شود و در بدترین حالت، نمرات آی کیو توسط ایدئولوژیهای نژادپرستانه برای نفرتپراکنی و تبعیض مورد سوءاستفاده قرار گیرد. از این رو، نمرات ضریب هوش تا چه حد با لیاقت و ارزش واقعی افراد همخوانی دارند؟
ضریب هوش چیست؟
تستهای آی کیو جهان را دگرگون کردهاند، اما ریشههای سادهای دارند. منشا آنها به نزدیک سال ۱۹۰۵ برمیگردد. همانطور که ایافال ساینس گزارش میدهد، در آن دوره روانشناسانی به نام آلفرد بینه و تئودور سیمون آزمایشی را طراحی کردند تا مشخص کنند کدام دانشآموزان در فرانسه به حمایت بیشتری در تحصیل نیاز دارند.
کودکان بر پایه عملکردشان در سه توانایی کلیدی — استدلال کلامی، حافظه کاری و تواناییهای تصویری-فضایی — در مقایسه با همسالانشان ارزیابی شدند و قابلیتهایشان به صورت اعداد آشکار گردید. این آزمون به مبنای تستهای هوش مدرن تبدیل شد و در نهایت در سال ۱۹۱۲ واژه ضریب هوش یا IQ توسط ویلیام استرن، روانشناس و فیلسوف آلمانی، ابداع گردید.
تستهای هوش امروزی همچنان بر اصول مشابهی مبتنی هستند که نزدیک به ۱۲۰ سال پیش بر کودکان فرانسوی اجرا میشد. افراد بر اساس مجموعهای از تواناییهای شناختی (استدلال کلامی، حافظه کاری و تواناییهای تصویری-فضایی) سنجیده شده و عملکردشان با نمونههایی که نماینده جمعیت هستند، مقایسه میشود.
میانگین نمرات ضریب هوش روی ۱۰۰ تنظیم میشود، به این معنی که نیمی از افراد مورد آزمون نمره بالاتر از ۱۰۰ کسب میکنند و نیمی دیگر نمره پایینتر از ۱۰۰. انحراف معیار نمرات ۱۵ برآورد شده است. بر این اساس، نزدیک به دو سوم از کل شرکتکنندگان در آزمون نمره ۸۵ تا ۱۱۵ را ثبت میکنند. طبقهبندیها متفاوت است، اما نمرات بالاتر از ۱۲۰ به طور کلی بسیار بالا یا برتر تلقی میشوند در حالی که نمرات کمتر از ۸۰ بسیار پایین یا مرزی تلقی میگردند.
از نمرات IQ چه چیزی میتوان فهمید؟
مطالعات بیشماری تلاش کردهاند نمرات ضریب هوش را به هر پدیدهای پیوند دهند. یکی از روابطی که معمولا آشکار میشود این است که افراد دارای ضریب هوش بالاتر معمولا در حوزه شغلی خود موفقیت بیشتری دارند. برخی پژوهشها نشان دادهاند که افراد با آی کیو بالاتر از نظر تحصیلی عملکرد بهتری دارند، مشاغل موفقتری یافتن و احتمال بیشتری برای برخورداری از رفاه اقتصادی وجود دارد. اگرچه این ارتباط در پژوهشهای دیگر تکرار نشده است.
یک مطالعه نشان داده است که صرفنظر از تفاوت در هوش ظاهری، افرادی که تواناییهای تفکر منطقی بهتری داشتند، رویدادهای منفی زندگی از جمله بدهکار شدن، بارداری ناخواسته یا تعلیق از مدرسه را کمتر تجربه کردند. به همین ترتیب، قابلیتهای دیگر فرد مانند خلاقیت، هوش هیجانی یا مهارتهای فنی دستی در تستهای استاندارد هوش در نظر گرفته نمیشوند.
چند سال پیش، دانشمندان کالج دانشگاهی لندن نوعی توانایی کلی تصمیمگیری را در جوانان شناسایی کردند که به طور خاص در افرادی که روابط اجتماعی محکمی با همسالانشان داشتند، قوی بود. نکته جالب این بود که ارتباطی بین ضریب هوش و این تجلی آشکار هوش اجتماعی وجود نداشت.
استفاده از نمرهای همانند ضریب هوش برای نشان دادن هوش افراد میتواند به ادعاهای غیرعلمی منتهی شود و حالت شبهعلم به خود بگیرد. برای مثال، ادعا میشود ضریب هوش لئوناردو داوینچی چیزی بین ۱۸۰ تا ۲۲۰ بوده است. هرچند تردیدی نیست که داوینچی ذهنی شگفتانگیز داشته، اما نمیتوان با قطعیت نمره آی کیو او را تعیین کرد، زیرا او هرگز تست هوش داده نشده است.
نمرات ضریب هوش به نوعی به سلاحی در لفظیهای خالی تبدیل شدهاند. برخی از روسای جمهور سابق ایالات متحده بدون ارائه مدرکی در حمایت از ادعاهای خود، مدعی شدهاند که خود از ضریب هوش بالایی برخوردارند، در حالی که ضریب هوش رقبای آنها پایین است.
یکی از اولین مواردی که در آن تستهای مشابه تستهای ضریب هوش به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت، زمان انتخاب ارتش ایالات متحده در جنگ جهانی اول بود. برای تعیین اینکه به هریک از افراد استخدامشده چه وظایفی باید واگذار شود، از آنها تست هوشی گرفته شد که توسط روانشناسی به نام رابرت یرکیز ابداع شده بود. رابرت یرکیز بعدها به یکی از چهرههای مهم جنبش یوجنیسم (به نژادی) در انسان تبدیل شد.
منبع <a href="https://www.zoomit.ir/health-medical/416598-murky-history-of-intelligence-tests/" target="_blank" rel="nofollow noopener"زومیت



