میدان مغناطیسی خورشید در آستانه تغییر جهت؛ چرخه ۲۲ ساله به اوج می‌رسد

خورشید به عنوان ستاره حاکم بر منظومه شمسی، در آغاز یک پدیده طبیعی با چرخه تقریبی ۲۲ ساله قرار دارد تغییر جهت می‌دان مغناطیسی. این رویداد که به چرخه هیل شناخته می‌شود، آخرین بار در اواخر سال ۲۰۱۳ رخ داده است. برخلاف تصورات نادرست، این تغییر جهت نه تنها نشانه یک فاجعه جهانی نیست، بلکه می‌تواند اثرات مفیدی بر زمین داشته باشد.

به گزارش سرویس نجوم آژانس خبری تکنا، درک این پدیده نیازمند آشنایی با چرخه خورشیدی است. این چرخه ۱۱ ساله تحت تأثیر می‌دان مغناطیسی خورشید قرار دارد و فعالیت آن از طریق تعداد و شدت لکه‌های خورشیدی قابل رصد است. اوج فعالیت خورشیدی در یک چرخه خاص با نام حداکثر خورشیدی شناخته می‌شود و پیش‌بینی‌های فعلی وقوع آن را بین اواخر ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۶ محتمل می‌دانند.

چرخه هیل شامل ادغام دو چرخه خورشیدی می‌باشد. در طول این چرخه، می‌دان مغناطیسی خورشید دچار تغییر می‌شود از یک ساختار دو قطبی (مشابه زمین) در زمان حداقل خورشیدی، به یک ساختار پیچیده‌تر در اوج خورشیدی، و نهایتا به یک دو قطبی با جهت معکوس در حداقل بعدی خورشیدی. تغییر جهت آتی، جهت می‌دان مغناطیسی را در هر نیمکره زمین معکوس خواهد کرد. به عبارت دیگر، قطب شمال مغناطیسی در نیمکره شمالی به قطب جنوب و بالعکس تبدیل می‌شود.

علت دقیق این تغییر جهت همچنان مورد بررسی محققان است، اما دانشمندان معتقدند با فعالیت لکه‌های خورشیدی مرتبط است. لکه‌های خورشیدی نواحی با فعالیت مغناطیسی بالا در سطح خورشید هستند که می‌توانند مبدا رویداد‌های فضایی قدرتمند نظیر فوران‌های خورشیدی و خروج تاج ماده (CME) شوند.

برخلاف تصور عموم، تغییر جهت می‌دان مغناطیسی خورشید یک رویداد ناگ‌هانی نیست، بلکه فرآیندی تدریجی است که در طول یک چرخه خورشیدی ۱۱ ساله رخ می‌دهد. زمان دقیق این فرا‌یند می‌تواند متغیر باشد. برای مثال، معکوس شدن می‌دان قطب شمال در چرخه خورشیدی ۲۴ (که در دسامبر ۲۰۱۹ به پایان رسید) تقریبا پنج سال به طول انجامید.

به طور کلی، انتظار می‌رود تغییر جهت می‌دان مغناطیسی خورشید اثرات قابل توجه‌ی بر زمین نداشته باشد. در واقع، یکی از پیامد‌های جانبی این پدیده، اگرچه اندک، اما به طور بالقوه سودمند است محافظت بهتر زمین در برابر پرتو‌های کیهانی کهکشانی. این پرتو‌های پرانرژی می‌توانند به فضاپیما‌ها آسیب بزنند و برای فضانوردان خارج از جو زمین زیان‌آور باشند. با تغییر جهت می‌دان مغناطیسی خورشید، صفحه جریان (ناحیه‌ای گسترده که می‌لیارد‌ها کیلوم‌تر از استوای خورشید به بیرون تابش می‌کند) بیش‌تر موج‌دار می‌شود و سد بهتری در برابر پرتو‌های کیهانی تشکیل می‌دهد.

با این حال، شدت طوفان‌های فضایی لزوما به طور مستقیم با تغییر جهت می‌دان مغناطیسی مرتبط نیست. به گفته محققان، این دو پدیده بیش‌تر با هم رخ می‌دهند. به طور کلی، طوفان‌های فضایی در طول حداکثر خورشیدی، وقتی که می‌دان مغناطیسی خورشید در پیچیده‌ترین حالت خود قرار دارد، قوی‌تر هستند.

دانشمندان با رصد دقیق تغییر جهت می‌دان مغناطیسی خورشید و زمان مورد نیاز برای بازگشت آن به پیکر‌بندی دو قطبی، می‌توانند برآورد دقیق‌تری از شدت چرخه خورشیدی بعدی داشته باشند. اگر این بازگشت در چند سال آینده رخ دهد، چرخه ۱۱ ساله بعدی نسبتا پرفعالیت خواهد بود، اما اگر روند بازگشت کند باشد، چرخه به احتمال زیاد ضعیف خواهد بود، مشابه چرخه خورشیدی ۲۴ قبلی.

مطالب مشابه