شمالگان میزبانترین روی زمین نیست، اما برخی حیوانات نظیر گوزن شمالی سازگاریهای ژنتیکی متعددی دارند که در شرایط سخت این منطقه به زندگی ادامه میدهند. اکنون پژوهشها نشان میدهد یکی از شکارچیان برتر شمالگان نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.
دانشمندان با بررسی زمان ظهور ژنهایی که خرس قطبی را از خرس قهوهای متمایز میکنند، به این نتیجه رسیدهاند که خرس قطبی حدود ۷۰ هزار سال پیش برای سازگاری با محیط یخزده شمالگان تکامل یافته است. این یافته در تضاد با باور قبلی است که جدا شدن دو گونه حدود یک میلیون سال پیش با سازگاری سریع همراه بوده است.
خرسهای قطبی دارای سازگاریهای کلیدی برای بقا در شمالگان هستند. این حیوانات دو لایه خز دارند لایه داخلی پرزدار و نزدیک پوست، و لایه خارجی از موهای بلند محافظ که در برابر باران و برف عایق عمل میکند. رنگ روشن خز برای استتار در برف حیاتی است. علاوه بر این، خرسهای قطبی میتوانند مقادیر زیادی کلسترول را بدون آسیب به سیستم قلبیعروقی هضم کنند که برای تغذیه از فوکها و نهنگها مانند نهنگ سفید ضروری است.
تحلیل ژنوم ۱۱۹ خرس قطبی، ۱۳۵ خرس قهوهای و دو فسیل
تیم تحقیقاتی ژنوم ۱۱۹ خرس قطبی مدرن، ۱۳۵ خرس قهوهای مدرن و دو نمونه فسیل را تجزیهوتحلیل کردند. یکی از فسیلها استخوان فک یک خرس قطبی از جزایر سوالبار نروژ با قدمت ۱۰۰ تا ۱۳۰ هزار سال، و دیگری جمجمه خرس جوانی به نام برونو از دریای بوفور آلاسکا با قدمت ۷۰ تا ۱۰۰ هزار سال بود. ژنوم برونو به محققان کمک کرد تا زمان واگرایی دو گونه را دقیقتر تعیین کنند.
مایکل وستبری، زیستشناس تکاملی دانشگاه کپنهاگ و از نویسندگان مطالعه، به پاپیولار ساینس گفت ما واریانتهایی را شناسایی کردیم که احتمالا ۷۰ هزار سال پیش انتخاب شدهاند (در خرسهای فسیلی وجود نداشتهاند). همیشه فکر میشد که جدا شدن خرس قطبی از خرس قهوهای با یک جهش تکاملی سریع و سازگاری فوری با شمالگان همراه بوده، اما نتایج ما نشان میدهد این فرآیند تدریجیتر بوده است.
هفت ژن کلیدی و دو الگوی متفاوت انتخاب
محققان ژنومها را برای تعیین زمان انتخاب هفت ژن سازگاری با شمالگان بررسی کردند. برای چهار ژن (، ) تمام خرسهای قطبی مدرن یک واریانت دیانای ثابت (آلل ثابت) داشتند. این نشان میدهد که این ژنها در اجداد باستانی خرس قطبی انتخاب شده بودند و خرسهای قطبی از آغاز تکامل خود سازگاریهای اولیه شمالگانی داشتهاند.
اما سه ژن APOB، LYST و TTN الگوی متفاوتی نشان دادند. این ژنها در خرسهای قطبی مدرن آللهای تثبیتشده دارند که در نمونههای فسیلی وجود نداشتهاند. ژنهای APOB و TTN با متابولیسم، APOB و LYST با رنگدانه، و هر سه با عملکردهای قلبیعروقی مرتبط هستند. تیم معتقد است این ژنها احتمالا برای بقا در اواخر آخرین عصر یخبندی ضروری شدهاند.
وستبری افزود من فکر میکنم کپیهای این ژنها در اکثر حیوانات شمالگانی وجود دارد، اما واریانتهای خاص خرس قطبی ممکن است به آنها اجازه دهد در شرایط شمالگان زندگی کنند. ما بررسی نکردیم که آیا حیوانات دیگر شمالگان واریانتهای مشابهی دارند یا خیر، اما این موضوع برای مطالعات آتی جذاب خواهد بود.
نتایج این مطالعه در ژورنال BMC منتشر شده است.
<span class="typography__StyledDynamicTypographyComponent-t787b7-0 kEXAfZ"عکاس: Pam Grove
این مطالعه دیدگاههای جدیدی درباره تکامل خرس قطبی و سازگاریهای ژنتیکی آن با محیط شمالگان فراهم آورده و نشان میدهد که فرآیند انطباق با شرایط یخزده تدریجیتر از آنچه پیشتر تصور میشد بوده است.



