ناسازگاری گروهخونی و نقش آن در انقراض نئاندرتالها؛ کشف جدید ژنتیک باستانی, مطالعهای نوین بر پایه توالییابی ژنوم انسانهای باستانی که بین ۱۲۰ هزار تا ۲۰ هزار سال پیش زندگی میکردند، دلیلی بیولوژیک مهم برای انقراض نئاندرتالها آشکار کرده است. یافتهها نشان میدهد که نئاندرتالها نوعی نادر از فاکتور رزوس داشتند که با گروههای خونی دنیسوواها و انسانهای نوین اولیه سازگار نبود.
این ناسازگاری میتواند منجر به بیماری همولیتیک نوزاد، افزایش مرگومیر نوزادان و در نهایت کاهش تدریجی جمعیت شده باشد.مکانیزم ناسازگاری ارهاش و پیامدهای آنفاکتور رزوس پروتئینی است روی سطح گلبولهای قرمز که مثبت یا منفی بودن گروه خونی را تعیین میکند. اگر مادری با گروه خونی منفی (فاقد آنتیژن ) جنینی با گروه خونی مثبت (دارای آنتیژن از جانب پدر) را باردار شود، سیستم ایمنی مادر میتواند علیه گلبولهای قرمز جنین واکنش نشان دهد.
این واکنش باعث تخریب گلبولهای قرمز جنین، زردی شدید، کمخونی، آسیب مغزی و حتی مرگ میشود.
ای ژنی ارهاش در نئاندرتالها در طول ۸۰ هزار سال تقریباً ثابت مانده و تنوع کمی داشتهاند.
در مقابل، انسانهای نوین پس از خروج از آفریقا و در طول سکونت در فلات ایران، تنوع ژنی قابلتوجهی در سیستمهای گروهخونی به دست آوردند.
این تضاد نشاندهنده جمعیتهای کوچک، جدا شده و آمیزشهای درونگروهی در نئاندرتالها است که توانایی سازگاری با محیطهای متغیر و گروههای انسانی دیگر را کاهش داده است.تأثیر محیطهای جدید بر تکامل گروهخونی انسانهای نوینپژوهشگران معتقدند که گسترش جمعیت انسانهای نوین در اوراسیا و مواجهه با پاتوژنهای جدید، فشار انتخابی بر روی ژنهای مربوط به گروههای خونی ایجاد کرده است.
این فرآیند باعث حفظ و گسترش آلیلهای مفید شده که هم مقاومتی در برابر بیماریها فراهم میکردند و هم از ناسازگاریهای خطرناک در بارداری جلوگیری میکردند. پیشرفتهای فرهنگی و تکنولوژیک همزمان در فلات ایران (بین ۷۰ تا ۴۵ هزار سال پیش) نیز با این تنوع ژنی همراستا بوده است.نتایج این تحقیق در نشریه معتبر ساینتیفیک ریپورتس منتشر شده و دیدگاه جدیدی را درباره نقش عوامل بیولوژیکی در انقراض نئاندرتالها باز میکند.



