به گزارش خبرگزاریهای علمی، فضاپیمای وویجر ۱ که بیش از چهل و هفت سال پیش از زمین پرتاب شده، اکنون در فاصلهای بیش از بیست و چهار میلیارد کیلومتر از خانه ما در اعماق فضا به پیشروی خود ادامه میدهد. با این حال، یک نقص جدی کامپیوتری از میان نوامبر سال جاری مانع شده تا تیم کنترل ماموریت در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا بتواند دادههای حیاتی از وضعیت این کهنهسرباز کاوش فضایی دریافت کند.
مشکل در زیرسیستم دادههای پرواز (FDS) رخ داده که یکی از سه واحد محاسبه اصلی فضاپیما محسوب میشود و وظیفه جمعآوری، پردازش و بستهبندی اطلاعات علمی و مهندسی را بر عهده دارد. این واحد دادههای خام حسگرها را به فرمت باینری تبدیل کرده و از طریق آنتن بشقابی سه و هفت دهم متری به سمت زمین ارسال میکند. از زمانی که اختلال آغاز شده، بستههای دریافتی تنها شامل الگوی تکراری و بیمعنایی از صفر و یکهاست که هیچ اطلاعات قابل استخراجی در بر نمیگیرند.
سوزان داد، مدیر پروژه وویجر در جیپیال، در گفتگو با ارزتکنیکا تصریح کرد که بازیابی ارتباط با وویجر ۱ در صورت موفقیت، بزرگترین معجزه تاریخ اکتشاف فضایی محسوب خواهد شد. او اضافه کرد که تیم مهندسی با احتمال ۹۹.۹ درصد مطمئن است ریشهی مشکل در واحد دادههای پرواز جستجویی است، به نظر میرسد فضاپیما در مرحله فریمبندی دادهها دچار اختلال شده باشد. داد که از سال ۲۰۱۰ یت این ماموریت را بر عهده دارد، تاکید کرد که تیم او تسلیم نشده و گزینههای دیگر برای عیبیابی از راه دور همچنان روی میز مذاکره قرار دارد.
وویجر ۱ با سرعت تقریبی هفداه کیلومتر بر ثانیه یا شصت و یک هزار و پنجاه کیلومتر در ساعت، دورترین شیء ساختهدست بشر در تاریخ است که از محدوده هلیوپاز خارج شده و اکنون در محیط میانستارهای شناور میباشد. دوقلوی آن، وویجر ۲ که شانزده روز پیشتر پرتاب شده بود، مسیری متفاوت و کندتر را طی کرده و از کنار چهار سیاره غولگازی مشتری، زحل، اورانوس و نپتون گذر کرده است. هر دو کاوشگر از دهههای گذشته ابزارهای عکاسی خود را خاموش کرده و تمرکز ماموریتشان بر مطالعه پرتوهای کیهانی، میدانهای مغناطیسی و پلاسماهای میانستارهای متمرکز شده است.
چالشهای یکپارچهسازی فناوری کهنه در فضا
مهمترین چالش پیش رو برای مهندسان ناسا،- عیبیابی و رفع نقص از فاصلهای است که سیگنالهای رادیویی برای طی کردن آن بیش از بیست و یک ساعت به طول میانجامد. این تأخیر دوطرفه یعنی هر دستور آزمایشی و دریافت پاسخ آن، چهل و دو ساعت از وقت ارزشمند تیم را میطلبد. علاوه بر این، کامپیوترهای وویجر با معماری سختافزاری و منطق برنامهنویسی دهه ۱۹۷۰ طراحی شدهاند و مدرنترین ابزارهای توسعه نرمافزار امروزی نمیتوانند مستقیما با آنها تعامل برقرار کنند. مهندسان مجبورند به زبان ماشین و کدهای سطح پایین فکر کرده و سناریوهای مختلف را در شبیهسازهای قدیمی روی زمین تست کنند قبل از ارسال هر دستوری به فضاپیما.
در میانه این مقاله، نکتهای که اغلب در گزارشهای فنی نادیده گرفته میشود، ارزش غیرقابل جایگزینی دادههای وویجر ۱ برای درک فیزیک مرزهای منظومه شمسی است. هیچ فضاپیمای عملیاتی دیگری در حال حاضر در محیط میانستارهای حضور ندارد و تا پیش از دهه ۲۰۴۰، کاوشگر نیو هورایزونز نیز به این ناحیه نخواهد رسید. دادههایی که وویجر ۱ از شدت پرتوهای کیهانی، تراکم پلاسما و جهت میدان مغناطیسی جمعآوری کرده، مرجع برای اعتبارسازی مدلهای نظری هستند. از دست دادن این جریان اطلاعات، یعنی ایجاد شکاف ده ساله در پایش محیط فضایی که زمین ما در آن غوطهور است.
ماموریت وویجر از آغاز به عنوان یک پروژه ساله طراحی شده بود، اما تداوم عملکرد آن به تداوم هوشمندانه مدیریت انرژی، بهینهسازی نرمافزاری و شانس فنی تبدیل شده است. مولدهای ایزوتوپی رادیوآکتیو که برق فضاپیما را تامین میکنند، سالانه حدود چهار وات از توان خود را از دست میدهند. ناسا با خاموش کردن سیستمهای غیرضروری و حتی سوزاندههایی برای کنترل دما، توانسته است عمر مفید را تا سالهای ۲۰۳۰ توسعه دهد. با این حال، هر وقفهای در ارتباط، ریسک از دست رفتن کنترل جهتگیری آنتن را به همراه دارد که به معنای پایان ماموریت خواهد بود.
نگاه به آینده نشان میدهد که تجربه وویجر ۱ درسهای بنیادی برای طراحی نسل جدید کاوشگرهای میانستارهای در ما گذاشته است. ورهای محاسبهای مقاوم در برابر اشعه، سیستمهای خودبازیابی خطا، و پروتکلهای ارتباطی با تأخیر بالا، همه از چالشهای امروز وویجر ریشه میگیرند. ناسا و همکاران بینالمللی در حال تدوین طرحهای ماموریتهایی هستند که به طور خاص برای عبور از هلیوپاز و بقای طولانی در میان ستارگان مهندسی شدهاند. تا آن زمان، هر لحظه ارتباط با وویجر ۱، نه تنها ادامه یک رکورد تاریخی، بلکه سرمایه علمی چند دههای بشر در درک محل قرار گیری ما در کهکشان است.



