نئوبانکها با هدف سادهسازی و تسریع خدمات بانکی متولد شدند تا کاربران را از مراجعه حضوری، صفهای طولانی و فرآیندهای پیچیده چند روزه بینیاز سازند. اولین نمونه این بانکهای کاملا دیجیتال حدود نه سال پیش در انگلستان راهاندازی شد و در ایران نیز از اواخر دهه ۹۰ شمسی نئوبانکهای داخلی فعالیت خود را آغاز کردند.
با گسترش نئوبانکها، بانکهای سنتی نیز به تشکیل شعبههای دیجیتال روی آوردند تا تقاضای کاربران برای خدمات آنلاین، سریع و بدون دردسر را برآورده کنند. نکته مهم تفکیک نئوبانک واقعی از شعبه مجازی بانکهای سنتی است؛ نئوبانک در تعریف دقیق بانکی است که هیچ خدمتی نیازمند مراجعه فیزیکی نباشد و شعبه حضوری نداشته باشد. در ایران اگرچه نمونههای کامل نئوبانک وجود دارد، اما برخی موارد در اصل شعبه مجازی بانکهای سنتی هستند و برای برخی خدمات همچنان مراجعه حضوری میخواهند.
معیارهای ارزیابی و نئوبانکهای مورد بررسی
کیفیت فنی و خدماتی نئوبانکها متفاوت است و کاربران اغلب پرسش میکنند که کدام نئوبانک بهتر است. زومیت برای پاسخ مبتنی بر داده به این پرسش، امتیازها، آمار نصب و نظرات کاربران را در سه فروشگاه اپلیکیشن داخلی — بازار و مایکت برای اندروید و سیباپ برای iOS — تا پایان فروردین ۱۴۰۳ بررسی کرد. نئوبانکهای مورد تحلیل عبارتند از آبانک (بانک آینده)، بانکینو (بانک خاورمیانه)، بلوبانک (بانک سامان)، توبانک (بانک گردشگری)، فردابانک (بانک ایران زمین)، ویپاد (بانک پاسارگاد) و هایبانک (بانک کارآفرین). فروشگاههای بینالمللی مانند گوگلپلی و اپاستور به دلیل عدم حضور همه نئوبانکها در آنها از بررسی خارج شدند.
ستارههای پیشبرنده نئوبانکها
اولین معیار مقایسه، امتیاز ستارهای کاربران در سه پلتفرم تا پایان فروردین ۱۴۰۳ بود. نتایج نشان میدهد رقابت نزدیک بین ویپاد و بلوبانک در حال جریان است. در بازار، ویپاد با بیش از ۱۱۸ هزار رأی امتیاز ۴.۸ از ۵ را کسب کرده و بلوبانک با حدود ۴۲ هزار رأی امتیاز ۴.۵ دارد. در مایکت، ویپاد با بیش از ۳۹ هزار رأی به ۴.۷ رسیده در حالی که بلوبانک با بیش از ۵۰ هزار رأی امتیاز ۴.۸ را ثبت کرده است. در سیباپ نیز بلوبانک با ۴۱۷ نظر و میانگین ۴.۹ پیشی گرفته، در حالی که ویپاد با ۸۳ نظر امتیاز ۲.۷ دارد. با توجه به حجم رأیدهی بالا، ویپاد و بلوبانک از رقبا جدا شدهاند و به عنوان دو نئوبانک برتر از نظر امتیاز شناخته میشوند.
سایر نئوبانکها امتیازهای پایینتری ثبت کردهاند بانکینو در بازار ۳.۶ (۴۸۰۰ رأی)، در مایکت ۴.۴ (۴۵۰۰ رأی) و در سیباپ ۴.۲ (۲۶ رأی). آبانک در بازار ۳.۶ (۳۲۰۰ رأی)، در مایکت ۴ (۲۱۰۰ رأی) و در سیباپ ۲.۸ (۶۱ رأی). توبانک در بازار ۳.۷ (۳۲۰۰ رأی)، در مایکت ۴.۲ (۲۶۰۰ رأی) و در سیباپ ۲ (۵۱ رأی). هایبانک در بازار ۳.۱ (۲۸۰ رأی)، در مایکت ۳.۹ (۳۰۱ رأی) و در سیباپ ۳.۶ (۱۷ رأی). فردابانک در بازار ۲.۴ (۴۴۳ رأی) و در مایکت ۳.۳ (۴۷۸ رأی) و در سیباپ حضور ندارد.
آمار دانلود و نصب اپلیکیشنها
معیار دوم، تعداد دانلود و نصب در سه پلتفرم تا پایان فروردین ۱۴۰۳ بود. بلوبانک در هر سه فروشگاه بیشترین آمار را دارد بیش از ۶ میلیون نصب در بازار، بیش از ۵ میلیون در مایکت و بیش از ۱۱۵ هزار در سیباپ. ویپاد که نزدیک به ۲۰ ماه از فعالیت میگذرد، بیش از ۳ میلیون نصب در بازار، بیش از ۲ میلیون در مایکت و بیش از ۳۶ هزار در سیباپ ثبت کرده است. بانکینو و آبانک با آمارهای تقریبا مشابه در رتبههای بعدی قرار دارند بانکینو بیش از ۵۰۰ هزار نصب در بازار، ۴۰۰ هزار در مایکت و بیش از ۱۲ هزار در سیباپ؛ آبانک بیش از ۵۰۰ هزار در بازار، ۳۰۰ هزار در مایکت و بیش از ۱۹ هزار در سیباپ. توبانک در بازار و مایکت هر کدام بیش از ۲۰۰ هزار و در سیباپ بیش از ۲۴ هزار نصب دارد. هایبانک بهترتیب ۵۰ هزار، ۳۲ هزار و ۳۸۰۰ نصب در بازار، مایکت و سیباپ. فردابانک با بیش از ۵۰ هزار در بازار و ۴۸ هزار در مایکت (بدون حضور در سیباپ) کمترین آمار را دارد.
تحلیل نظرات کاربران رضایت، مشکلات فنی و خدمات بانکی
بازدید نظرات کاربران در بازار (به دلیل حجم بیشتر کامنتها) در بازه اسفند ۱۴۰۲ تا پایان فروردین ۱۴۰۳ نشان میدهد رضایت کلی از ویپاد و بلوبانک بهویژه از نظر مشکلات فنی کمتر و تنوع خدمات بیشتر است. کاربران در کامنتهای اخیر کمتر به باگ یا اختلال در این دو اپلیکیشن اشاره کردهاند. تنها مشکل گزارششده برای بلوبانک، مشکل ورود بعد از برخی آپدیتها و برای ویپاد، باگهای نسخه اسفند ۱۴۰۲ بوده است.
در مقابل، سایر نئوبانکها با شکایات فنی بیشتری روبرو هستند. کاربران بانکینو از مشکل نصب و ورود، تأخیر درصدور و ارسال کارت، طولانی بودن فرآیند افتتاح حساب و عدم ارسال پیامک تراکنشهای زیر ۵۰ هزار تومان شکایت کردهاند. در مورد وامدهی بانکینو نیز انتقاداتی مبنی بر عدم تطابق با تبلیغات (وام بر پایه ۶ ماه معدل و مهلت بازپرداخت یکماهه) تکرار شده است. کاربران توبانک از عدم نمایش نام انتقالدهنده، عدم سرویس پل، خطاهای خرید شارژ و ضعف پشتیبانی گزارش دادهاند. آبانک با خطای سرور، اشتباه درصدور کارت و خروج ناگهانی از اپلیکیشن مواجه است. هایبانک نیز دچار قطعی و خطای سرور است، هرچند آخرین آپدیت نظرات مثبتی دریافت کرده. فردابانک مشکلات احراز هویت، افتتاح حساب، عدم سرویس پل، عدم امکان صدور مجدد کارت و بستن حساب را دارد.
خدمات وامدهی و درخواستهای کاربران
کاربران از سرویس وامدهی ویپاد رضایت بیشتری ابراز کردهاند و آن را آسان، سریع و متنوع توصیف میکنند. در تقابل، کاربران از سادگی کار با اپلیکیشن بلوبانک، سرعت بالا، خدمات کامل و مشکلات فنی کمتر راضیاند. درخواستهای مشترک کاربران شامل افزایش سقف وام، کاهش نرخ سود، افزایش مهلت بازپرداخت، اضافه کردن چک دیجیتال و صیادی، خرید شارژ و سرویسهایی مانند باکس (موجود در بلوبانک) است. ضعف فنی اپلیکیشن همچنان چالش اصلی اکثر نئوبانکهای ایرانی باقی مانده و برنده نهایی نئوبانکی خواهد بود که خدمات بانکی متنوعتر و رابط کاربری بهتری ارائه دهد.



