به گزارش سرویس علم و فناوری تکنا، تیمی از محققان کالج امپریال لندن در یک مطالعه پیشگامانه اعلام کردهاند که فولیکولهای مو تنها ساختاری برای رشد مو نیستند، بلکه نقش فعالتری در سیستم حسی پوست ایفا میکنند. نتایج این تحقیق نشان میدهد که سلولهای موجود در فولیکول میتوانند محرکهای مکانیکی را شناسایی کرده و به سیگنالهای عصبی تبدیل کنند، پدیدهای که تا پیش از این ناشناخته مانده بود.
پروفسور کلر هیگینز، مهندس زیستی و یکی از نویسندگان اصلی این پژوهش، در مورد این کشف بیان داشت یافتن قدرت پردازش لمس در سلولهای فولیکول شگفتانگیز است، زیرا ما همچنان دلیل دقیق نقش این سلولها در درک لمسهای سبک را نمیدانیم. او افزود که فولیکولها عصبهای حسی زیادی در خود جای دادهاند و هدف تیم تحقیق در مراحل آتی، بررسی این است که آیا این سلولها میتوانند اعصاب حسی را برای یک مکانیزم ناشناخته فعال سازند یا خیر.
در طول آزمایشهای کشت سلولی، محققان مشاهده کردند که وقتی سلولهای فولیکول مو با تماس فیزیکی روبرو میشوند، باعث آزادسازی انتقالدهندههای عصبی سروتونین و هیستامین میشوند. این یافتنə جدید افقهای تازهای را برای درک بهتر بیماریهای التهابی پوست مانند اگزما گشوده است، زیرا هیستامین نقش کلیدی در واکنشهای التهابی و حساسیت دارد و درک نحوه ترشح آن در سطح پوست میتواند به توسعه درمانهای هدفمندتر کمک کند.
این کشف از منظر فیزیولوژی حسی اهمیت دوگانه دارد یکسو نشان میدهد که پوست انسان سیستمهای تشخیص لمس پیچیدهتری از آنچه تصور میشد در اختیار دارد، و از سوی دیگر رابطه بین واحدهای مولد مو و شبکه عصبی حسی را تایید میکند. محققان معتقدند که این مکانیزم ممکن است در تشخیص بافتهای بسیار ظریف، مانند حرکت حشره روی پوست یا تغییرات دمایی موضعی، نقش داشته باشد و به این ترتیب از بقا و حفاظت پوست در مواجهه با محیط کمک کند.
از دیدگاه بالینی، درک اینکه فولیکولهای مو چگونه با سیستم عصبی و ایمنی تعامل دارند، میتواند راهکارهای نوینی برای مدیریت بیماریهای پوستی مزمن فراهم آورد. برای مثال، در بیماریهایی مانند آلوپسی یا اگزما، اختلال در عملکرد فولیکولها ممکن است نه تنها بر رشد مو اثر بگذارد، بلکه پردازش حسهای لامسه و تنظیم التهاب موضعی را نیز مختل کند. بنابراین، هدفگذاری بر روی مسیرهای سیگنالسازی در فولیکول میتواند استراتژی درمانی دوگانهای باشد که هم رشد مو را تقویت کند و هم واکنشهای التهابی را مهار نماید.
این تحقیق که در مجله معتبر علمی منتشر شده، نخستین گام در راهکشف پتانسیل کامل فولیکولها به عنوان سنسورهای حسی است. محققان اکنون بر روی طراحی آزمایشهای در حیوان و مدلهای سهبعدی پوست متمرکز شدهاند تا نقش دقیق این سلولها در پردازش لمس در شرایط فیزیولوژیک واقعی را تایید کنند. با پیشرفت این دراسات، انتظار میرود که درک ما از پوست به عنوان یک عضو حسی هوشمند و پویا، نه تنها یک محافظت مکانیکی، به سطح جدیدی برسد و در نهایت به بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به اختلالات پوستی منجر گردد.
علمای عصبیعلوم معتقدند که این کشف میتواند دیدگاه کلاسیک درباره سازماندهی سیستم حسی پوست را دگرگون سازد. تا پیش از این، پوست به عنوان یک بستر پسیو برای گیرندههای عصبی تخصصی مانند مارکسلها، روفینیها و میسنرها شناخته میشد، اما حالا مشخص شده که فولیکولهای مو خود واحدهای پردازش حسی مستقل هستند که میتوانند مستقیما با شبکه عصبی مرکزی در ارتباط باشند. این پارادایم نوین نشان میدهد که پوست انسان از یک معماری توزیعشده و چندلایه برای درک محیط بهره میبرد که در آن هر فولیکول مو میتواند به عنوان یک سنسور ریز عمل کند.
تحلیلهای ژنومی که در این مطالعه انجام شد، بیانگر ش ژنهای خاص کانالهای یون حساس به مکانیسم در سلولهای فولیکول است. کانالهایی مانند پیزو۱ و پیزو۲ که پیش از این فقط در نورونهای حسی شناسایی شده بودند، در این سلولها نیز فعال دیده شدهاند. این یافتن، مبنای مولکولی حساسیت مکانیکی فولیکولها را تقویت میکند و هدفهای داروسازی جدیدی برای تنظیم حساسیت لمس در بیماریهای نوروپاتی یا هرسپوستی فراهم میآورد.
از منظر تکاملزیستی، حضور سیستم حسی در فولیکول مو میتواند مزیت بقا داشته باشد. موها در تقريبا تمام نقاط بدنه وجود دارند و میتوانند تغییرات بسیار ریز در جریان هوا، رطوبت، دما و تماس با اشیاء را ثبت کنند. این شبکه گسترده سنسوری میتواند به زم هشدارهای زودهنگام درباره حضور شیکارچی، پاراسیت یا تغییرات ناگهانی محیطی بدهد، حتی در نواحی که گیرندههای عصبی کلاسیک کمتعداد هستند.
محققان حوزه درماتولوژی همچنین به کاربردهای زیبایی و ترمیم پوست اشاره کردهاند. درک نحوه ترشح سروتونین و هیستامین توسط فولیکولها میتواند به طراحی کرمها و سرمهای نوین کمک کند که نه تنها التهاب را کاهش دهند، بلکه حساسیت طبیعی پوست را بازیابند. برای بیماران مبتلا به دیابت یا سالمندانی که حس لمس ضعیف شدهاند، تحریک کنترلشده فولیکولها میتواند راهکاری غیرجراحی برای بهبود عملکرد حسی و پیشگیری از زخمهای ناشی از ناتوانی درک درد یا فشار باشد.
تیمریال کالج لندن برنامهریزی کرده تا در فاز بعدی تحقیقات، از تکنیکهای اپتوژنتیک و تصویربرداری زنده در مدلهای موش استفاده کند تا دینامیک سیگنالسازی بین فولیکول و نورونهای گانگلی ریشه ظهری را در زمان واقعی رصد نماید. نتایج این مراحل میتواند پایههای توسعه سهای عصبی-پوستی را فراهم آورد که در آن سیگنالهای حسی مصنوعی مستقیما از طریق فولیکولها به سیستم عصبی منتقل شوند، افقی نوین برای پروتزهای هوشمند و واقعیت مجازی لمسی.



