به گزارش سرویس اخبار فناوری و تکنولوژی، گروهی از محققان موسسه فناوری پکن با هدف پیشبرد قابلیتهای رباتها در محیطهای فرافضا، یک روش کنترل نوین را ابداع کردهاند که امکان مونتاژ دقیق ماهوارهها در مدار را فراهم میآورد.
این تیم تحقیقاتی با ثبت و تحلیل دقیق حرکات بازوی انسان در حین انجام عملیات مونتاژ، الگویی را استخراج کرده که قادر است طیف وسیعی از وظایف را با دقت بالا ثبت، تنظیم و اجرا نماید. در ماموریتهای فضایی آینده، بهرهگیری از رباتهایی که قابلیت تعامل هوشمندانه با اشیا و محیطهای پیچیده را دارا باشند، از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است.
سیستمهای کنترل سنتی رباتها در حال حاضر با محدودیتهای جدی روبرو هستند که مانع از تطبیقیابی با شرایط متغیر و متنوع محیط فضا میشوند. برای رفع این چالش، محققان چینی یک مکانیزم کنترل پذیرش متغیر را طراحی کردهاند که الهامگرفته از ویژگیهای تعدیل متغیر طبیعی بازوی انسان است.
مکانیزم فیکاسیون نیرو در کنترل رباتیک
مفهوم تعدیل در اینجا به معنای کاهش دامنه نوسانات و فرآیند ارتعاشات از طریق اتلاف انرژی است؛ پدیدهای که در حین عملیات مونتاژ برای جلوگیری از آسیبرسانی ناشی از نیروهای تماس، نقش حیاتی ایفا میکند. بازوی انسان بهصورت ذاتی انعطافپذیر و قابل تعدیل بوده و وظایف گوناگون را بهشکل ایمن و مطمئن انجام میدهد.
پژوهشگران از این ویژگی بیولوژیک برای طراحی یک کنترلکننده ورودی متغیر در رباتها بهره بردهاند که میتواند بر اساس شرایط تماس و الزامات خاص هر عملیات مونتاژ، پارامترهای تعدیل و تنظیم را بهصورت پویا و لحظهای تغییر دهد. این رویکرد نوین، رباتها را قادر میسازد تا همانند دست انسان، با حساسیت و سازگاری بالا در مواجهه با اشیاء حساس یا مسیرهای مونتاژ پیچیده، عمل کنند.
پیروزی این روش در شبیهسازیهای اولیه، افقهای تازهای را برای خودمختاری رباتهای فضایی در مأموریتهای تعمیر، نگهداری و مونتاژ ساختارهای بزرگ در مدار زمین گشوده است. با حذف نیاز به برنامهریزی دقیق و از پیش تعیینشده برای هر سناریوی ممکن، رباتها میتوانند در برابر شرایط پیشبینینشده، واکنشهای هوشمندانه و ایمن نشان دهند.
پیامدهای استراتژیک برای اقتصاد فضایی
استفاده گسترده از این تکنولوژی میتواند هزینهها و ریسکهای ماموریتهای فضایی انسانی را بهشکل قابلتوجهی کاهش دهد. در حال حاضر، عملیات مونتاژ و تعمیر در فضا نیازمند حضور فضانوردان با آموزشهای گرانارزش و پرریسک است؛ اما رباتهای مجهز به کنترل متغیر میتوانند بهصورت خودمختار یا تحت نظارت از راه دور، این وظایف را با دقت بالاتر و ریسک کمتر انجام دهند. این پیشرفت، گامی مهم در جهت تحقق اقتصاد فضایی پایدار و تجاریسازی فضا محسوب میشود.
علاوه بر کاربردهای فضایی، اصول پایه این کنترلکننده متغیر پتانسیل کاربرد در صنایع دقیق زمین، جراحی رباتیک و محیطهای خطرناک هستهای را نیز دارا است. تیم تحقیقاتی پکن در حال حاضر بر روی بهینهسازی الگوریتمهای یادگیری ماشین برای افزایش سرعت انطباق کنترلکننده با وظایف نوین تمرکز دارد، که میتواند اسیون جدیدی از رباتهای هوشمند و سازگار را متحقق سازد.
این دستاورد علمی در نشریههای معتبر بینالمللی مهندسی رباتیک و هوش مصنوعی منتشر شده و توجه گسترده جامعه علمی را به خود جلب کرده است. کارشناسان معتقدند که ترکیب کنترل تعدیل متغیر با الگوریتمهای یادگیری عمیق میتواند مانع اصلی استقرار رباتهای خودمختار در محیطهای غیرسازمانیافته را برطرف سازد.
تیم محققان موسسه فناوری پکن در حال حاضر بر روی یک نموذج اولیه کار میکنند که از سنسورهای لمسی پیشرفته و سیستمهای بینایی ماشین برای درک محیط سهبعدی بهره میبرد. این ربات تجربی قادر است قطعات ماهوارهای با وزنهای متفاوت و هندسههای پیچیده را بدون برنامهریزی پیشین شناسایی، بگیرد و در مکانیابی دقیق مونتاژ نماید.
از منظر اقتصادی، توسعه این تکنولوژی میتواند بازار خدمات در مداری را که ارزشی چند میلیارد دلاری پیشبینی میشود، بهشکل چشمگیری متحول کند. شرکتهای خصوصی فضایی و آژانسهای حكومتی میتوانند با کاهش وابستگی به پرتابهای ماموریتمحور انساننشین، عمر مفید ماهوارهها را تمدید و زیرساختهای فضایی جدید را با هزینه کمتر تدارک ببینند.
چالشهای پیش رو شامل اطمینان از قابلیت اطمینان در شرایط حرارتی شدید فضا، مقاومت در برابر اشعه که میتواند الکترونیک کنترلر را دچار خطا نماید، و تاخیر در ارتباط دوطرفه برای کنترل از راه دور است. محققان چینی در همکاری با موسسه علوم و تکنولوژی فضایی چین، تستهای محیطی جامع را برای اعتبارسنجی عملکرد در شرایط واقعی برنامهریزی کردهاند.
در سطح بینالمللی، این پیشرفت رقابتی را در میان قدرتهای فضایی بالا برده است. ناسا و آژانس فضایی اروپا نیز در حال توسعه سیستمهای مشابه بر پایه یادگیری تقویتی هستند، اما رویکرد تعدیل متغیر مبتنی بر بیومکانیک انسان، مزیت منحصربهفردی در مدیریت همزمان دقت و ایمنی فراهم میآورد.
آینده این تکنولوژی فراتر از مونتاژ ماهواره گسترش مییابد. ساخت ایستگاههای فضایی ماژولار، استخراج معدن از سیارکها، و تهیۀ بستر برای ماموریتهای ماه و مریخ، همه نیازمند رباتهایی هستند که بتوانند در مجهولیت کامل، با هوشمندی جسمانی مشابه انسان، تصمیم بگیرند و عمل نمایند. دستاورد محققان پکن، سنگ بنای این چشمانداز است.



