نئاندرتالها اسکلت قوی و چاقی داشتند که به آنها در تحمل سبک زندگی فیزیکی سخت کمک میکرد، در حالی که انسانهای خردمند اسکلتهای سبکتری داشتند زیرا ابزار میساختند و سازگاریهای فرهنگی بار بدنی را کاهش میداد.
هر دو گروه مردگان خود را دفن میکردند، از بیماران مراقبت میکردند، در غارها زندگی میکردند، جوامع کوچک میسازند، آتش برمیافروختند و احتمالا زبان داشتند، اما نئاندرتالها عمر کوتاهتری داشتند و مادربزرگ و پدربزرگ در میان آنها نادر بودند.
نئاندرتالها از گیاهان و گوشت تغذیه میکردند و در اقلیمهای سرد رژیم غذایی پرگوشتتری داشتند؛ آنها حیوانات بزرگ و متوسط را با نیزه از فاصله نزدیک شکار میکردند و از سلاحهای پرتابی استفاده نمیکردند.
لباس نئاندرتالها ساده بود و از پوست حیوانات روی شانهها یا دور کمر میبستند، در حالی که انسانهای خردمند برای گسترش به عرضهای جغرافیایی بالاتر به لباسهای پیچیدهتری نیاز داشتند.
اولین انسانهای خردمند بسیار شبیه نئاندرتالها حرکت میکردند و از ابزارهای سنگی مشابه استفاده میکردند، اما حدود ۵۰ هزار سال پیش انفجار فرهنگی در انسانهای خردمند باعث جدایی مسیر این دو جمعیت شد.



