شاید در محیط دوستان یا خانواده فردی باشید که حتی در روزهای گرم هم مدام از سرما شکایت می‌کند. اگر شما هم از این افراد هستید، بدانید که حساسیت بالا نسبت به هوای سرد، حالت عادی است؛ اما اگر این حس مداوم شده و حتی در دمای متعادل هم احساس سرما می‌کنید، می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل سلامتی باشد که نیاز به بررسی دارد. در این مقاله از مجله نارنجی‌پوش، به بررسی علل مختلف حس سرمای مزمن، علائم هشداردهنده و روش‌های درمان می‌پردازیم.
علل اصلی حس مداوم سرما در بدن
۱. کم‌خونی (انیمیا)
وقتی بدن نتواند تعداد کافی گلوبول قرمز تولید کند، انیمیا رخ می‌دهد. این سلول‌ها وظیفه انتقال اکسیژن در سراسر بدن را بر عهده دارند. حس سرما یکی از رایج‌ترین علائم انواع انیمیا است. علائم مصاحبی شامل خستگی مداوم، پریده شدن رنگ پوست و تپش سریع قلب می‌باشند.
🔗 بیشتر بخوانید: ۱۰ عادت روزمره که به نظر سالم می‌رسند اما برای سلامتی مضرند
۲. کم‌کاری تیروئید (هایپوترینویدزم)
تیروئید غده‌ای در پایه گردن است که متابولیسم بدن را کنترل می‌کند. اگر این غده هورمون‌های لازم را ترشح نکند یا بدن نتواند از آن‌ها به خوبی استفاده کند، متابولیسم کند شده و حس سرما ایجاد می‌شود. سایر علائم: ریزش مو، خشکی پوست، یبوست، افزایش وزن و اختلال در قاعدگی.
۳. بیماری‌های عروق خونی
اگر دست‌ها و پای‌تان به سرعت یخ می‌زنند، احتمالاً دچار اختلال گردش خون هستید. در این حالت حجم کمی خون به اعضای لبه‌ای می‌رسد. علت‌ها می‌تواند لخته شدن خون، تصلب شرایین یا بیماری رینود (اسپاسم عروق انگشتان) باشد. علائم: تغییر رنگ انگشتان به سفید یا آبی، خدر و تنمیل، و پوست سرد و مرطوب.
🔗 بیشتر بخوانید: تنبیه کودک؛ مؤثرترین شیوه و اصول اجرای آن
۴. دیابت و نفروپاتی دیابتی
صدمه به کلیه ناشی از دیابت (نفروپاتی) می‌تواند باعث حس سرمای مزمن شود. علائم مصاحبی شامل تهوع، خارش، کاهش اشتها، تنگی نفس، تورم صورت و اعضای لبه‌ای و گیجی است.
۵. آنورکسیا (بی‌اشتهایی عصبی)
این اختلال تغذیه‌ای با ترس شدید از افزایش وزن و لاغری خطرناک همراه است. کمبود چربی و عضله بدن، توانایی تولید حرارت را از بین می‌برد. علائم: شاخص توده بدنی (BMI) ۱۵ درصد یا بیشتر پایین‌تر از حد طبیعی، اضطراب مداوم از وزن و قطع قاعدگی به مدت سه ماه یا بیشتر.
۶. شاخص توده بدنی پایین (BMI کمتر از ۱۸.۵)
چربی بدن به عنوان عایق حرارتی عمل کرده و عضلات با متابولیسم گرمای لازم را تامین می‌کنند. افراد با BMI پایین، ذخیره چربی و عضله ناکافی دارند و در نتیجه بیشتر سرما می‌کنند. BMI پایین می‌تواند باعث قاعدگی نامنظم، استخوان‌های شکننده، سوءتغذیه و افسردگی نیز شود. توجه داشته باشید که BMI به تنهایی معیار کامل سلامتی نیست.
۷. کمبود ویتامین B۱۲
این ویتامین برای تولید گلوبول قرمز، سلامت اعصاب و DNA ضروری است. کمبود آن یکی از دلایل رایج حس سرما است. ویتامین B۱۲ تنها در منابع حیوانی (گوشت، ماهی، جگر، تخم‌مرغ، لبنیات) و مکمل‌ها یافت می‌شود؛ بنابراین گیاه‌خواران بیشتر در خطر هستند. مشکلات جذب ناشی از جراحی‌های کاهش وزن، بیماری سلیاک، کرون یا برخی داروها (مانند داروهای رفلوکس و متفورمین) نیز می‌تواند باعث کمبود شود.
۸. تفاوت جنسیتی و نقش هورمون‌ها
زنان به دلیل متابولیسم پایه کندتر و تأثیر هورمون استروژن (که باعث وازودیلاتاسیون و کاهش جریان خون به اعضای لبه‌ای می‌شود) بیشتر از مردان حس سرما می‌کنند. مردان معمولاً توده عضلانی بیشتری دارند که تولید حرارت را تسهیل می‌کند.
چرا در بارداری حس سرما بیشتر می‌شود؟
در سه ماهه اول، افزایش متابولیسم معمولاً باعث گرمای بدن می‌شود. اگر در این دوره حس سرما داشته باشید، می‌تواند ناشی از کمبود کالری (بدن در سه ماهه دوم به ۳۴۰ و در سه ماهه آخر به ۴۵۰ کالری اضافه نیاز دارد)، تهوع صبح، انیمیا، کم‌کاری تیروئید، مشکلات عروقی، کمبود B۱۲ یا دیابت باشد.
راهکارها و درمان حس سرمای مزمن
اگر حتی در محیط گرم هم حس سرما دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید. درمان به علت اصلی بستگی دارد:
درمان عامل اصلی
- بیماری‌های عروقی: ترک سیگار تأثیر بسیار مثبت دارد.
- کم‌کاری تیروئید: مصرف داروهای جایگزین هورمونی.
- کمبودهای مغذی: آزمایش خون برای بررسی سطح آهن، B۱۲ و سایر ویتامین‌ها. پزشک ممکن است مکمل خوراکی، آمپول یا تغییر رژیم غذایی تجویز کند.
- دیابت: کنترل قند خون و مراقبت از سلامت کلیه.
نکات عملی برای حفظ حرارت بدن
- استفاده از چند لایه لباس (لباس زیر حرارتی، بافتنی، کت بادگیر، کلاه و شال).
- مصرف نوشیدنی‌های گرم غیرالکلی و بی‌کافئین.
- خوراک سوپ‌های گرم برای تامین حرارت درونی.
- تعویض فوری لباس‌های خیس و مرطوب و خشک کردن بدن پس از دوش.
چه زمانی حس سرما خطرناک است و نیاز به مراجعه فوری دارد؟
اگر با وجود تلاش برای گرم کردن بدن و محیط، سرما باقی بماند و با علائم زیر همراه باشد، بلافاصله به مرکز درمانی مراجعه کنید:
- خستگی شدید و ضعف ناگهانی
- خدر و تنمیل در دست‌ها و پاهای
- تهوع و استفراغ
- تنگی نفس و مشکل در تنفس
- گیجی و سرگیجه
- درد قفسه سینه
- تغییر رنگ پوست، تورم یا لرز بی‌اختیار
اگر فردی دچار گیجی شد، هوش خود را از دست داد یا بدن کاملاً سرد شد، فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
پاسخ به سوالات متداول
۱. چرا بدون دلیل مشخص همیشه سردم می‌بشود؟
علت می‌تواند وزن پایین، کمبود مواد مغذی، دریافت کالری ناکافی یا بیماری‌های پنهان مانند دیابت باشد. اگر با اقدامات گرمایی مشکل حل نشد، مراجعه به پزشک ضروری است. در صورت همراهی علائم تنفسی، ضعف یا تهوع، به اورژانس بروید.
۲. آیا حس مداوم سرما خطرناک است؟
بله، اگر با اقدامات معمول گرم نشدید، نشان‌دهنده مشکل سلامتی است که نیاز به تشخیص و درمان دارد.
۳. آیا سرما بعد از ورزش طبیعی است؟
معمولاً بعد از ورزش بدن به دلیل تبخیر عرق کمی سردتر می‌شود، اما سرما شدید می‌تواند نشانه کم‌آبی حاد باشد. جایگزینی مایعات از دست رفته حیاتی است.
۴. همزمان حس سرما و تعریق چه معنایی دارد؟
این ترکیب می‌تواند ناشی از استرس، اضطراب، حملات پنیک، تب، عفونت، تعریق شبانه، گرمازدگی، برخی سرطان‌ها، ایدز یا عوارض داروها باشد. اگر با غش، درد سینه، درد عضلانی، تهوع یا تنگی نفس همراه باشد، فوراً مراجعه کنید (احتمال سکته قلبی).
نتیجه‌گیری
اگر شما یا عزیزانتان همیشه کنترل دمای محیط را پایین می‌آورند یا مدام از سرما شکایت می‌کنند، این موضوع را ساده نگیرید. مشورت با پزشک، انجام آزمایش‌های لازم و شناخت علائم خطر (مانند گیجی، تنگی نفس، درد سینه و ضعف) می‌تواند از پیشرفت بیماری‌های جدی جلوگیری کند. نظرات و تجربیات خود را در مورد مدیریت حس سرما با ما در میان بگذارید.
منبع: WebMD
