دمبل با وجود طراحی ساده، ابزاری بسیار کارآمد برای تقویت بالاتنه محسوب میشود. انجام انواع حرکات با دمبل یکی از بهترین روشها برای کاهش چربی و افزایش توده عضلانی است، بهویژه برای کسانی که امکان مراجعه به باشگاه را ندارند. ورزش با دمبل در خانه نقطه آغاز یا گسترش برنامههای تمرینی قدرتی ایدهآل است. این حرکات برای تسریع فرآیند چربیسوزی، ارتقای قدرت بدنی و ساخت عضله مناسب بوده و سلامت قلبی-عروقی را نیز بهبود میبخشند. در ادامه، طیف گستردهای از حرکات بدنسازی با دمبل را به تفصیل بررسی میکنیم.
دمبل چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
دمبل یک میله کوتاه است که در هر دو سر آن وزنهای قرار دارد. این وسیله از مواد متنوعی تولید میشود و وزن برخی مدلها قابل تنظیم است. اگرچه مفهوم اصلی دمبل قرنها تغییر نکرده، اما تکنیکهای اجرا روز به روز بهینهتر شدهاند. دمبلها طیف وزنی گستردهای را پوشش میدهند، از ۵۰۰ گرم تا ۱۷۰ کیلوگرم، هرچند رایجترین آنها در بازه ۲ تا ۱۱ کیلوگرم قرار دارند. در باشگاهها معمولاً سنگینترین دمبل موجود حدود ۲۷ کیلوگرم است. برخلاف تصور رایج که کتلبل یا هالتر بر دمبل ترجیح داده میشود، متخصصان معتقدند دمبل در تقویت عضلات و افزایش قدرت بدنی بهاندازه ابزارهای دیگر موثر است.
🔗 بیشتر بخوانید: تعبیر خواب سیل در موقعیتهای گوناگون چیست؟
آیا با دمبل میتوان عضله ساخت؟
پاسخ مختصر: بله. هایپرتروفی عضلانی (رشد و افزایش اندازه عضله) به عوامل متعددی بستگی دارد و تجهیزات تنها یکی از آنهاست. استفاده از دمبلهای سنگین امکان بارگذاری وزنه بالا بر ماهیچهها را فراهم میکند. در برخی حرکات نیز دمبل دامنه حرکتی بزرگتری ایجاد میکند که منجر به انقباض قویتر و تحریک فیبرهای عضلانی عمیقتر شده و در نتیجه رشد عضلات را تسریع میکند. البته عوامل دیگری مانند تغذیه مناسب نیز نقش حیاتی دارند، اما تمرین با دمبل آغاز بسیار خوبی است.
🔗 بیشتر بخوانید: نان باینری چیست؟ + تست تشخیص نان باینری_نارنجی پوش
با توجه به محدودیت تنوع وزنه در محیط خانه، یکی از بهترین استراتژیها ترکیب حرکات در قالب «سوپرست» است. اجرای تمرینهای دمبل پشت سر هم بدن را بیشتر به چالش میکشد؛ برای مثال، ۸ تا ۱۲ تکرار پرس سینه با دمبل و بلافاصله ۸ تا ۱۲ تکرار اسکات با دمبل، به دنبال آن ۶۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت، یک سوپرست کامل را شکل میدهد.
۲۷ تمرین کلیدی با دمبل برای تحکیم عضلات
۱. پرس نیمکت (Bench Press)
از معروفترین حرکات بدنسازی با دمبل پرس نیمکت است. برای اجرا، بر روی نیمکت تخت دراز بکشید و در هر دست یک دمبل بگیرید. بازوها در کنار شانه خم شده باشند. بازوها را صاف کنید و وزنهها را تا بالای سینه ببرید، طوری که دستها کشیده شوند اما دمبلها به هم نچسبند. با کنترل وزنهها را تا زیر سطح شانه پایین آورید، یک ثانیه مکث کنید و مجدداً بالا ببرید. در طول حرکت شانهها باید به شدت به نیمکت فشرده باشند. نکته حیاتی در حرکات دمبل، انقباض عضلات در اوج حرکت است تا عضلات مقصد به طور کامل فعال شوند.
۲. جلو بازو با دمبل (Bicep Curl)
پاهای خود را به عرض شانه باز کنید، زانوها را اندکی خم کنید و عضلات مرکزی را سفت کنید. در هر دست یک دمبل بگیرید، بازوها در دو طرف بدن آویزان باشند. وزنهها را تا سطح شانه بالا بیاورید بدون اینکه بازوها از جای خود جابجا شوند. در میانه حرکت عضله دو سر بازو را به شدت انقباض دهید. سپس با کنترل به حالت اولیه برگردید. هنگام بالا آوردن دمبل نفس بیرون دهید و هنگام پایین آوردن نفس بگیرید. کمر در طول حرکت باید کاملاً صاف بماند.
۳. جلو بازو به پرس (Bicep Curl to Press)
دست را در میانه بالا رفتن بچرخانید و دمبل را به سمت شانه بلند کنید تا عضله دو سر و ساعد زاویه قائمه بسازند. دمبل را تا بالای سر ببرید و سپس از روبروی شانه پایین آورید. همین ترتیب را برای دست دیگر تکرار کنید. الگوی تنفس مشابه حرکت قبلی است.
۴. پرس سرشانه (Shoulder Press)
پرس سرشانه از محبوبترین حرکات بدنسازی با دمبل است. در حالت ایستاده، پاهای خود را به عرض شانه باز کنید. یک جفت دمبل را در دو طرف بدن نگه دارید، دمبلها همتراز با شانه باشند، دستها خم شده و کف دستها رو به بدن. دمبلها را مستقیماً در امتداد شانهها بالا ببرید تا بازوها کاملاً صاف شوند. سپس با کنترل پایین آورید و تکرار کنید. این حرکت در حالت نشسته نیز قابل اجراست. اگرچه تمرکز اصلی بر روی ماهیچه دلتوئید است، اما عضلات تراپز، سهسر و کلاهک گرداننده نیز مشارکت میکنند. در طول حرکت عضلات مرکزی را سفت نگه دارید و از قوس دادن کمر یا بیرون دادن سینه پرهیز کنید. اجرای ایستاده این حرکت، عضلات شکمی را نیز درگیر کرده و حالت بدن را بهبود میبخشد.
۵. دمبل روخم (Bent-Over Row)
در حالی که در هر دست یک دمبل دارید بایستید. پاها و بازوها به عرض شانه باز، زانوها اندکی خم شده. بیش از ۴۵ درجه خم نشوید و عضلات مرکزی را منقبض کنید. با انجام نفس عمیق، دمبلها را در یک خط مستقیم بالا بیاورید. مچها باید سفت باشند و پاهای ثابت بمانند. در اوج حرکت بازوها نباید از سطح شانه بالاتر روند و باید حس کنید استخوانهای کتف به هم نزدیک شدهاند. دمبلها را با کنترل پایین آورید و تکرار کنید. فرم بدن را تا پایان ست حفظ کنید.
این حرکت روی عضلات کمر و شانه تمرکز دارد. کمر صاف و زانوها خم شده باقی بمانند. عضلات مقصد شامل ماهیچه دلتوئید، تراپز، رومبوئید (لوزی شکل)، لاتیسیموس دورسی (زیربغل) و دو سر بازو میباشند. این تمرین برای مبتدیان توصیه نمیشود و اجرای نادرست میتواند آسیب جدی ایجاد کند.
۶. پارو از جلو (Upright Row)
پاهای خود را کمی بیشتر از عرض شانه باز کنید و در هر دست یک دمبل بگیرید. دمبلها را تا سطح شانه بالا بیاورید و نزدیک بدن نگه دارید. لحظاتی مکث کنید و سپس با آرامی پایین آورید. نکته مهم: آرنجها باید همیشه بالاتر از بازوها باقی بمانند. این حرکت عدم تقارنهای عضلانی ناشی از وزنهبرداری را برطرف کرده و دامنه حرکتی را افزایش میدهد.
۷. سوئینگ تکدست (One Arm Swing)
یک دمبل را بین پاها نگه دارید و در حالت اسکات قرار بگیرید. در حین بالا آمدن بدنه، دمبل را بین پاها به جلو پرتاب کنید. بازو را صاف نگه دارید و در حالی که پاها صاف میشوند، دمبل را تا پیشانی بالا ببرید. چندین بار تکرار کرده و سپس دست را عوض کنید. این حرکت از موثرترین حرکات بدنسازی با دمبل محسوب میشود. سوئینگ تکدست زنجیره پشتی (Posterior Chain) را فعال کرده و قدرت پنجه، هماهنگی، کمر پایین، چهارسران و شانهها را تقویت میکند.
۸. سوئینگ دمبل (Dumbbell Swing)
پاهای خود را به عرض باسن باز کنید و دو دمبل را در جلوی بدن نگه دارید. بدون خم کردن کمر پایین، زانوها را اندکی خم کنید، باسن را به عقب ببرید و دمبلها را بین پاها به عقب پرتاب کنید. وقتی دمبل به عقب رسید، عضلات سرینی را سفت کنید و باسن را به شدت به جلو پرتاب کنید تا دمبل تا سطح سینه بالا رود. برای بالا آوردن دمبل از بازو و شانه قدرت نگیرید؛ نیروی انفجاری باسن باید دمبل را به بالا تاباند. در اوج حرکت، عضلات مرکزی، سرینی و چهارسران را به شدت انقباض دهید. سپس دمبل را به بین پاها برگردانید.
۹. جلو بازوی چکشی ضربدری (Cross Body Hammer Curl)
هر بار یک دمبل را به سمت شانه روبرو بالا ببرید. با کنترل کامل، دمبل را به حالت اولیه بازگردانید و برای سمت دیگر تکرار کنید. تمرکز بر روی یک بازو در هر لحظه، تحریک عصبی بیشتری ایجاد کرده و سیستم عصبی را برای جذب فیبرهای عضلانی بیشتر آماده میسازد.
۱۰. کیکبک عضله سهسر بازویی (Triceps Kickback)
دستها باید با زاویه ۹۰ درجه خم شده و زانوها اندکی خم باشند. عضلات مرکزی را سفت کنید و در حین خم شدن، ستون فقرات را صاف نگه دارید. تا جایی خم شوید که تنه تقریباً با زمین موازی شود. بازوها به بدن چسبیده و سر و ستون فقرات یک خط صاف بسازند. بدون حرکت دادن بازو، آرنج را صاف کنید و وزنه را به عقب برانید؛ همزمان نفس بیرون دهید. در این حالت مکث کنید و با نفس گرفتن به حالت اولیه برگردید. بهتر است با وزنههای سبک آغاز کرده و به مرور زمان وزن را افزایش دهید. این حرکت بخش پشت بازو را هدف قرار میدهد. شانه و بالاتنه باید تا حد امکان ثابت بمانند.
۱۱. بالابردن جانبی بازوها (Lateral Raise)
در حالت ایستاده یا نشسته، یک دمبل در هر دست بگیرید. کمر صاف و عضلات مرکزی منقبض. با آرامی دمبلها را بالا ببرید تا بازوها با زمین موازی شوند. در تمام طول حرکت آرنجها باید اندکی خم بمانند. با دقت دستها را پایین آورید. حفظ فرم صحیح در این تمرین از اهمیت بالایی برخوردار است. این حرکت مستقیماً ماهیچههای دلتوئید (دالی) را هدف قرار میدهد.
۱۲. دمبل فلای خوابیده (Lying Dumbbell Fly)
این حرکت را میتوان روی سطوح مختلفی از جمله نیمکت شیبدار، تخت یا توپ ورزشی اجرا کرد. اجرا روی نیمکت تخت بخش میانی سینه را تقویت میکند. با استفاده از نیمکت شیبدار میتوان بخشهای بالایی و پایینی سینه را جدا هدف قرار داد. در صورت عدم دسترسی به نیمکت، تختخواب یا توپ ورزشی جایگزینهای مناسبی هستند.
برای اجرا، بر روی نیمکت دراز بکشید، کف پاها روی زمین. دمبلها را مستقیماً بالای سینه نگه دارید. تا جایی که میتوانید دمبلها را در پهلوها پایین آورید تا کشش را در سینه حس کنید. در fase برگشت، عضلات سینه را سفت کنید. آرنجها اندکی خم بمانند و کمر در تمام طول حرکت صاف باشد. این تمرین برای تحریک فیبرهای عضلانی سینه و رشد آنها حتی موثرتر از پرس نیمکت است، با نیاز به وزنههای سبکتر.
۱۳. درازنشست با وزنه (Weighted Sit-Ups)
بر روی پشت دراز بکشید، پاها را صاف روی زمین قرار دهید و دو دمبل را بالای سینه نگه دارید. به سمت بالا حرکت کنید و دمبلها را به سمت سقف ببرید. سپس بدنه را با کنترل پایین آورید. میتوانید با زانوهای خم شده و یک دمبل هم این حرکت را انجام دهید. دمبل را دو دستگی بالای سینه بگیرید و از کسی بخواهید پاهایتان را ثابت نگه دارد تا از فشار به گردن جلوگیری شود. تنه را از زمین برداشته و به سمت زانوها بروید، سپس به آرامی پایین بیایید.
۱۴. پشتبازو (Tricep Extensions)
برای این حرکت، دمبل را با یک یا دو دست بگیرید. مهمترین نکته حالت آرنجهاست. سعی کنید در تمام طول حرکت بازوها را سفت و منقبض نگه دارید، زیرا این کار تمرکز را بیشتر بر روی عضله سهسر متمرکز کرده و از آسیب جلوگیری میکند. در حالت ایستاده، یک دمبل را دو دستی بگیرید. پاهای به عرض شانه، عضلات مرکزی سفت. بازوها را کاملاً دراز کرده و دمبل را بالای سر ببرید. این حالت اولیه است. دستها را از مفصل آرنج خم کنید و با آرامی دمبل را پشت سر پایین ببرید، عضله سهسر را انقباض دهید. به حالت اولیه برگردید.
۱۵. اسکات از جلو (Front Squat)
دو دمبل را در ارتفاع شانه نگه دارید و پاهای خود را کمی بیشتر از عرض شانه باز کنید. میتوانید دمبلها را روی شانهها قرار دهید. وزن را روی پاشنهها متمرکز کنید و زانوها را خم کنید. باسن را به عقب و پایین ببرید، شبیه به نشستن روی صندلی. در میانه پایین آمدن عضلات مرکزی را سفت کنید، با باسن وزن را به عقب بکشید و دقت کنید شانهها گرد نشوند. وقتی رانها با زمین موازی شدند، یک ثانیه مکث کنید و با فشار دادن پاشنهها به حالت اولیه برگردید. این یکی از سودمندترین حرکات بدنسازی با دمبل است.
۱۶. اسکات و پرس سرشانه (Squat to Overhead Press)
با یک دست یک دمبل بگیرید و به صورت اسکات بنشینید. تا جایی پایین بروید که باسن کمی پایینتر از زانوها قرار بگیرد. با انقباض باسن به حالت اولیه برگردید و دمبل را با حرکتی مشابه پرس سرشانه به سمت سقف ببرید. دمبل را پایین آورید و تکرار کنید.
۱۷. اسکات چمدان (Suitcase Squat)
پاهای به عرض شانه باز، در هر دست یک دمبل. باسن را به عقب ببرید تا به حالت اسکات برسید؛ طوری که رانها با زمین موازی شوند و باسن کمی پایینتر از زانوها باشد. شانهها را به عقب نگه دارید و دستها ثابت در دو طرف بدن بمانند. در پایان، با قدرت پاشنهها و عضلات سرینی مجدداً بلند شوید.
۱۸. حرکت Devil Press
دو دمبل را روی زمین در جلوی پاها بگذارید. با گرفتن دمبلها به حالت پلانک در بیایید. سپس با هر دو پا به سمت دمبلها بپرید تا دمبلها بین پاها قرار گیرند. با تکیه بر عضلات سرینی، دمبلها را بالای سر ببرید. سپس با دقت آنها را پایین آورید، با پاها به عقب بپرید و مجدداً در حالت پلانک قرار بگیرید.
۱۹. پرس دمبل روی زمین (Floor Press)
روی زمین دراز بکشید، زانوها را خم کنید و کف پاها را روی زمین بگذارید. در هر دست یک دمبل را در کنار شانه نگه دارید. با آرامی دستها را به سمت سقف دراز کنید و نگه دارید، سپس دمبلها را مجدداً تا کنار شانهها پایین آورید. این حرکت سنگین از موثرترین حرکات عضلهساز با دمبل محسوب میشود.
۲۰. ددلیفت دمبل پاصاف با دو دست (Two-Arm Dumbbell Stiff Legged Deadlift)
با حفظ کمر صاف، دمبلها را تا روی پاها پایین آورید. سپس با آرامی به حالت اولیه برگردید. این تمرین نشان میدهد که زنجیره خلفی (Posterior Chain) شما چقدر به طور موثر کار میکند و از آسیب دیدن باسن و کمر پایین پیشگیری میکند. این یکی از بهترین تمرینات وزن آزاد برای ساخت پایین بدن است.
۲۱. ددلیفت دمبل تکپا (One Leg Dumbbell Deadlift)
دو دمبل را در جلوی رانها نگه دارید. به آرامی یک پا را در پشت بدن بالا ببرید و پای دیگر را اندکی خم کنید. به جلو خم شوید و دمبلها را به سمت زمین پایین آورید. مکث کنید و مجدداً به حالت ایستاده برگردید.
۲۲. اسنچ (Snatch)
یک دمبل را روی زمین بگذارید و بالای آن بایستید، پاهای کمی بیشتر از عرض شانه. دمبل را با یک دست بگیرید. باسن را به عقب ببرید و به حالت اسکات در بیایید. سینه را بالا و کمر را صاف نگه دارید. در حالی که پاها و کمر را صاف میکنید، دمبل را بالا ببرید. در حالت ایستاده، بازو را صاف نگه دارید. پس از رساندن دمبل به بالای سر، بازو را رها کنید و پایین آورید، باسن را به عقب بکشید و به حالت اسکات برگردید. در اسکات دمبل را روی زمین بگذارید. همین مراحل را برای دست دیگر تکرار کنید.
۲۳. آسیاب بادی (Windmill)
با پاهای باز بایستید و یک دمبل را در دست چپ نگه دارید. دمبل را مستقیماً بالا ببرید. با نگه داشتن دست چپ صاف، روی پای راست به جلو خم شوید و باسن را به عقب ببرید، اجازه دهید دست راست در امتداد پای راست آویزان بماند. سعی کنید نوک انگشتان دست راست را به مچ پای راست برسانید. وقتی تنه با زمین موازی شد، توقف کنید. باید کشش را در عضلات سرینی چپ حس کنید. نفس بگیرید، عضلات سرینی را سفت کنید و مجدداً بلند شوید. در تمام طول حرکت ستون فقرات باید صاف بماند.
۲۴. دمبل کلین (Dumbbell Clean)
مچها را بچرخانید تا رو به جلو قرار گیرند و دمبلها را به شانهها برسانید. در حین این کار اندکی از زمین جدا شوید (پریدن). با آرامی پاها را صاف کنید و بایستید. سپس دمبلها را تا رانها پایین آورید و در حالت اسکات قرار بگیرید.
۲۵. قیچی دمبل (Dumbbell Scaption)
دمبلها را در پهلوی بدن با حرکتی قوسی شکل بالا ببرید. بازوها را صاف نگه دارید، تا زمانی که کشش شدیدی در شانهها حس کنید. با آرامی به حالت اولیه برگردید. این تمرین با هدف قرار دادن عضلات تثبیتکننده، از مفصل شانه و رباطهای اطراف محافظت میکند.
۲۶. پلاور دمبل دستخم (Bent Arm Dumbbell Pull Over)
روی نیمکت تخت دراز بکشید. با دو دست دمبل را بالای بدن نگه دارید. در حالی که بازوها خم شدهاند، با حرکتی قوسی دمبل را پشت سر ببرید و سپس با آرامی به حالت اولیه برگردید. در حین بردن دمبل به پشت سر، برای ثبات بدنه، عضلات سرینی و مرکزی را باید سفت کنید. این تمرین عضلات سینه و کمر را تقویت کرده و آرامش، دامنه حرکت و حالت بدن را بهبود میبخشد.
۲۷. اسکال کراشر هالو بادی (Hollow Body Skullcrushers)
بر روی پشت روی زمین دراز بکشید. دو دمبل را مستقیماً بالای شانهها نگه دارید. عضلات شکم را سفت کنید و کمر پایین را به زمین فشرده نگه دارید. پاها را یک اینچ از زمین بالا ببرید. استخوانهای کتف را از سطح زمین جدا نگه دارید. بازوها را اندکی به عقب ببرید. دستها را تنها از مفصل آرنج خم کنید و دمبلها را تا جایی پایین آورید که تقریباً شانهها را لمس کنند. بقیه بخشهای بدن را در حالت اولیه و منقبض نگه دارید. در حالی که تنها آرنجها را صاف میکنید، مجدداً دمبلها را بالا ببرید.
۱۰ نکته طلایی در مورد ورزش با دمبل
حرکات بدنسازی با دمبل یکی از بهترین راهحلها برای تقویت عضلات، افزایش استقامت و بهبود تناسب اندام است. در ادامه، ۱۰ نکته حیاتی در این زمینه آورده شده است:
۱. انتخاب وزن مناسب
- دمبلی را انتخاب کنید که به اندازه کافی چالشبرانگیز باشد اما باعث کاهش کیفیت حرکت نشود. در حرکات بدنسازی با دمبل از افراط خودداری کنید.
- برای افزایش قدرت، از وزنههای سنگینتر با تکرار کمتر (۴ تا ۸) استفاده کنید.
- برای استقامت عضلانی، وزنههای سبکتر با تکرار بیشتر (۱۲ تا ۱۵) مناسباند.
۲. گرم کردن قبل از آغاز تمرین
- حرکات کششی دینامیک و تمرینات سبک با وزن بدن انجام دهید تا عضلات و مفصلها آماده شوند.
- میتوانید از دمبلهای سبک برای افزایش جریان خون و آمادهسازی بدن بهره بگیرید.
۳. حفظ فرم صحیح بدن
- ستون فقرات را در حالت طبیعی نگه دارید و از قوس دادن یا بیش از حد خم شدن خودداری کنید.
- در حین اجرای تمرینات، عضلات مرکزی بدن (Core) را منقبض نگه دارید.
۴. کنترل حرکت در هر تکرار
- از انجام حرکات سریع و بیکنترل پرهیز کنید.
- تمرکز بر دامنه کامل حرکت و کنترل وزنه، سبب افزایش تأثیر تمرین و کاهش ریسک آسیب میشود.
۵. تمرکز بر تنفس صحیح
- زمان بالا آوردن دمبل، نفس بیرون دهید (بازدم).
- زمان پایین آوردن دمبل، نفس بگیرید (دم).
- تنفس صحیح به حفظ انرژی و اجرای بهتر حرکات کمک میکند.
۶. تنوع در تمرینات
- ترکیب حرکات متنوع مانند اسکات با دمبل، پرس سرشانه، جلو بازو و لانج برای تقویت گروههای عضلانی مختلف سودمند است.
- تغییر زوایا و نوع حرکات از تطبیقپذیری بدن پیشگیری کرده و پیشرفت را تداوم میبخشد.
۷. افزایش تدریجی وزن و شدت تمرین
- برای پیشگیری از توقف پیشرفت، به تدریج وزن دمبلها را افزایش دهید.
- تعداد تکرارها، ستها یا مدت استراحت را به صورت هوشمندانه تنظیم کنید.
۸. استراحت کافی بین ستها و جلسات تمرینی
- بسته به شدت تمرین، ۳۰ تا ۹۰ ثانیه استراحت بین ستهای حرکات بدنسازی با دمبل پیشنهاد میشود.
- برای ریکاوری بهتر، حداقل ۴۸ ساعت بین تمرینات یک گروه عضلانی فاصله بگذارید.
۹. بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفته
- تکنیکهایی همانند سوپرست، دراپ ست و تمرینات ایزومتریک را برای تنوع و چالش بیشتر به برنامه خود اضافه کنید.
- این روشها از رشد عضلانی و استقامت بیشتر پشتیبانی میکنند.
۱۰. دقت به ایمنی و پیشگیری از آسیب
- در صورت وجود مشکل مفصلی یا آسیب، از دمبلهای سبکتر استفاده کنید.
- تمرینات را در روبروی آینه یا زیر نظر مربی انجام دهید تا از صحت فرم اطمینان حاصل کنید.
سخن پایانی
حرکات ورزشی با دمبل در خانه را میتوانید یک روز در میان یا ۳ تا ۴ بار در هفته در برنامه هفتگی خود قرار دهید. ثبات، رعایت اصول تغذیه و پیشرفت تدریجی، کلیدهای دستیابی به نتایج مطلوب هستند.


