گل پویا آبی

رنگ سبز به‌اندازه‌ی فرا‌وانی در جهان گیا‌هان دیده می‌شود، اما گل‌های آبی در طبیعت به‌ندرت یافت می‌شوند. اگرچه گونه‌هایی مانند گل ادریسی، گل گندم، گل شویدی و گیاه پویا آبی با رنگ‌های آبی واقعی وجود دارند، اما به‌طور کلی رنگ آبی در قلمرو گیا‌هان و حیوانات نادیر است.

علت اصلی این پدیده در مکانیزم فتوسنتز نهفته است. گیا‌هان برای تولید انرژی از نور خورشید استفاده می‌کنند و نور آبی پرانرژی‌ترین بخش از طیف مرئی است. بااین‌حال، گیا‌هان به‌جای جذب این انرژی بالا، نور آبی را منعکس می‌کنند. رنگدانه‌های گیاه رنگ نوری را که منعکس می‌کنند به نمایش می‌گذارند، نه رنگی که جذب می‌کنند. به همین دلیل برگ‌ها و ساقه‌ها عمدتا سبز دیده می‌شوند، چون کلروفیل نور سبز را منعکس می‌کند.

<figcaption style="max-width:1084px" class="SingleImage__FigureCaption-sc-1sak0z0-2 eNuORg" برج یاقوت کبود.

اما در مورد گل‌ها، رنگ آبی می‌تواند مزیت رقابتی باشد. مطالعه‌ای که دکتر آدریان دایر، دانشیار مؤسسه سلطنتی فناوری ملبورن، در کانورسیشن منتشر کرده، نشان می‌دهد گل‌های آبی ارتباط نزدیکی با زنبور‌ها و حشرات گرده‌افشان دارند. زنبور‌ها گیرنده‌های نوری دارند که به طول موج‌های فرا‌بنفش، آبی و سبز حساس هستند و رنگ‌های آبی‌فام را ترجیح می‌دهند. داده‌های تحقیق تأیید می‌کند که گل‌هایی که برای گرده‌افشانی به زنبور‌ها وابسته‌اند، بیش‌تر رنگدانه‌های آبی دارند، در حالی که گل‌هایی که به حشرات نیاز ندارند، چنین رنگدانه‌هایی تشکیل نمی‌دهند.

تولید رنگدانه‌ی آبی برای گیا‌هان کار ساده‌ای نیست. آنتوسیانین‌ها، رنگدانه‌های مسئول رنگ آبی در گل‌ها، بیش از ۶۰۰ نوع شناسایی شده‌اند که در شش گروه طبقه‌بندی می‌شوند. رنگ نهایی گل تنها با وجود آنتوسیانین مشخص نمی‌شود؛ این ترکیبات با فلزات، رنگدانه‌های دیگر و پی‌اچ محیط برهم‌کنش کرده و طیف وسیعی از رنگ‌ها را ایجاد می‌کنند. دشواری یافتن ترکیبات آبی پایدار باعث شده حتی در علم مدرن، کشف رنگدانه‌های آبی جدید مانند در سال ۲۰۰۹ در دانشگاه ایالتی اورگان، دستاوردی بزرگ محسوب شود.

نکته‌ی کلیدی این است که دید انسان معیار نیست. دایر و تیمش تأکید می‌کنند برای درک سیگنال‌دهی در طبیعت، باید از مدل‌های بینایی ناظران بیولوژیکی مرتبط استفاده کرد. زنبور‌ها گل‌های آبی را با طول موج‌های منعکس‌شده کوتاه، بسیار بیش‌تر از آنچه چشم انسان تشخیص می‌دهد، می‌بینند. بنابراین گل‌های آبی در طبیعت فرا‌وان‌تر از تصور ما هستند، فقط چشم انسان قادر به تفکیک آن‌ها نیست. برای گیا‌هان، بینایی زنبور‌ها حیاتی است، نه پردازش بصری انسان.

مطالب مشابه