ماهیهای دریایی با ساختاری بینظیر که بدنی شبیه ماهی، بالهایی مانند پرنده و اندامهای حرکتی همانند پاهایش خرچنگ دارند، از دیرباز توجه دانشمندان را به خود جلب کردهاند.
دیوید کینگسلی، زیستشناس تکاملی در دانشگاه استنفورد، در توصیف این موجودات میگوید وجود اندامهای حرکتی در ماهی، یکی از شگفتانگیزترین پدیدههایی است که تا به حال مشاهده کردهام. وی این ماهیها را به موجودات افسانهای قنطورس تشبیه میکند.
اکنون در دو مطالعه تازه که در مجله منتشر شده، دکتر کینگسلی و همکارانش کشف شگفتانگیزی را گزارش دادهاند این ماهیها از اندامهای حرکتی خود برای چشیدن مواد غذایی نیز بهره میبرند.
نقش ژن در شکلگیری اندامهای حرکتی
تیم تحقیقاتی با مطالعه جنینهای ماهیهای دریایی به دنبال شناسایی مکانیسمهای ژنتیکی شکلگیری این اندامها بود. نتایج نشان داد که ژن نقش کلیدی در این فرآیند ایفا میکند. این ژن در انسان نیز در شکلگیری اندامها دخیل است. با استفاده از تکنیک ویرایش ژن CRISPR، پژوهشگران تغییراتی در ژن ایجاد کردند و مشاهده کردند که این تغییرات بر شکل و تعداد اندامهای حرکتی ماهیها تأثیر میگذارد.
پاپیلای حسی بر روی پاها
اما نکته مهم این است که این اندامها تنها برای حرکت به کار نمیروند. پژوهشگران دریافتند که سطح این اندامها با برآمدگیهای کوچکی پوشیده شده که شباهت زیادی به پاپیلای زبان دارند. این برآمدگیها حاوی گیرندههای حسی هستند که به ماهیها امکان میدهد مواد شیمیایی موجود در محیط را تشخیص دهند و طعم غذا را قبل از خوردن درک کنند.
تأیید آزمایشی یافتن غذاهای مدفون
مطالعات قبلی نشان داده بود که این ماهیها از اندامهای حرکتی برای تشخیص غذاهای مدفون زیر ماسه استفاده میکنند. برای تأیید این یافته، آزمایشهایی طراحی شد که در آن ماهیها باید غذاهای نهان شده را آشکار کنند. نتایج نشان داد برخی گونهها توانایی شگفتانگیزی در یافتن غذاهای مدفون دارند.
تنوع گونهها و تکامل تدریجی
تحلیلهای مولکولی اثبات کرد که این توانایی ناشی از وجود گیرندههای حسی اختصاصی در اندامهای حرکتی است. این گیرندهها به ماهیها اجازه میدهند مواد شیمیایی آزاد شده از طعمه را ردیابی کنند. با این حال، همه گونههای ماهی دریایی این قابلیت را ندارند. تنها برخی گونهها مانند دارای گیرندههای چشایی در اندامهای حرکتی هستند. این امر نشان میدهد که این ویژگی در طول تکامل به طور تدریجی و در برخی گونهها شکل گرفته است. این کشف جدید، درک ما از تنوع زیستی و سازگاری جانداران با محیط زیست را گسترش میدهد و نشان میدهد تکامل میتواند از طریق بهرهگیری مجدد از ژنها و ساختارهای موجود، سازگاریهای نوین ایجاد کند.



