کشف منظومه چهارگانه منحصربهفرد دو کوتوله قهوهای و دو کوتوله سرخ در کهکشان راه شیری, ژنگهوا ژانگ، اخترشناس دانشگاه نانجینگ در چین، به همراه همکارانش در حین بررسی دادههای ستارهای برای یافتن کوتولههای قهوهای سرد، بر یک کشف شگفتانگیز و کمیاب در کهکشان راه شیری دست یافتند. این اجرام، که جایگاه میان سیارهها و ستارهها را دارند، به دلیل سردی و کمنوری خود، رصد آنها چالشبرانگیز است.
از یک سیستم دوتایی به یک معماری چهارگانه پیچیده در نگاه اول، محققان تصور میکردند یک کوتوله قهوهای تنها در مدار یک ستاره درخشان منفرد حرکت میکند. با این حال، مشاهدات پیدرپی و تحلیلهای عمیقتر واقعیت شگفتانگیزتری را فاش کرد نه تنها آن کوتوله قهوهای، بلکه ستاره والد آن نیز هر کدام از یک جفت باینری (دوتایی) تشکیل شدهاند.
آدام بورگاسر، اخترفیزیکدان دانشگاه کالیفرنیا سن دیگو و از اعضای تیم تحقیق، این معماری را دوبل-دوبل نامید. نتایج این تحقیق در تابستان جاری در نشریه معتبر MNRAS منتشر شده است.
اهمیت علمی آزمایشگاه طبیعی برای مطالعه ستارگان ناکام کوتولههای قهوهای به شیوهای مشابه ستارهها متولد میشوند، اما جرم آنها برای آغاز همجوشی هیدروژن در هسته کافی نیست؛ به همین دلیل به آنها ستارگان ناکام نیز میگویند. این اجرام جوی شبیه به غولهای گازی مانند مشتری و زحل دارند، اما رصد مستقیم آنها به دلیل دما و درخشش بسیار پایین، دشوار است.
دکتر بورگاسر توضیح میدهد که اعضای این منظومه چهارگانه، از یک ماده اولیه و در زمان و مکان یکسان شکل گرفتهاند. بنابراین، اندازهگیری دقیق خصوصیات ستارههای روشنتر (کوتولههای سرخ) — که رصد آنها آسانتر است — کلیدهای ارزشمندی برای تخمین سن، دما و ترکیب شیمیایی همسایههای کمنورشان (کوتولههای قهوهای) فراهم میکند.
روش کشف کاوش در آرشیوهای فضاپیماهای بازنشسته تیم پژوهشگر برای یافتن این سیستم، پایگاههای داده حاصل از دو مأموریت فضاپیماي بازنشسته، یعنی کاوشگر WISE ناسا و تلسکوپ گایا آژانس فضایی اروپا را بررسی کردند. هدف، یافتن کوتولههای قهوهای در مدار ستارههای دوتایی بود، زیرا نور ستارههای والد رصد را تسهیل میکند. اولین سیگنال در فاصله حدود ۸۲ سال نوری از زمین و در جداگیری مداری بسیار وسیع (بیش از ۱۶۰۰ واحد کهکشانی) دریافت شد.
هر دو جسم کاندیدا بیش از حد انتظار درخشان بودند که نشاندهنده ذات باینری بودن هر یک بود. رصدهای پیدرپی با تلسکوپ تحقیقات اخترشناسی جنوبی (SOAR) در شیلی، طیف نوری آنها را تایید کرد و ماهیت چهارگانه منظومه را ثابت نمود. مشخصات فیزیکی اعضای منظومه جفت درخشان (کوتولههای سرخ) رایجترین نوع ستاره در کهکشان. هر یک حدود ۱۷ درصد جرم خورشید را دارند و درخشش ترکیبی آنها در نور مرئی نزدیک به ۱۰۰,۰۰۰ برابر ضعیفتر از ستاره قطبی است.
جفت کمنور (کوتولههای قهوهای) تقریباً هیچ نور مرئیای ساطع نمیکنند.مدار ستارههای روشن شناسایی شدهاند.
آینده پژوهشها و مأموریتهای آتی مشاهدات آتی، به ویژه با تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST)، امکان ثبت تصاویر مستقیم و تعیین دقیق جرم این دو کوتوله قهوهای را فراهم خواهد کرد. این دادهها، مرجعهای استاندارد برای شناسایی و طبقهبندی میلیونها اجرام مشابه در کهکشان خواهند بود. همچنین، مأموریتهایی مانند تلسکوپ اقلیدس و رصدخانه زمینی ورا روبین، افق کشف کوتولههای قهوهای کمنورتر را در مقیاس کهکشان گستردهتر خواهند کرد.
پیامدهای دینامیکی ثبات در پیچیدگی وجود چنین منظومههای چندستارهای پیچیده (که تا هفت عضو نیز دیده شدهاند) نشان میدهد که فرآیندهای اولیه شکلگیری ستاره میتواند چنین معماریهای پیچیدهای را تولید و حفظ کند. ثبات گرانشی این سیستمها در برابر پراکندگی، محدودیتهای مهمی بر روی مدلهای تشکیل ستاره و دینامیک خوشههای ستارهای در مراحل اولیه جهانگذاری میکند.



