ادغام دو سیاه‌چاله در جهان دیگر و کشف کرم‌چاله GW190521

در سال ۲۰۱۹، رصدخانه‌های لایگو (LIGO) و ویرگو (Virgo) رویدادی شگفت‌انگیز را ثبت کردند: یک سیگنال موج گرانشی که کمتر از یک‌دهم ثانیه تداوم داشت. برخلاف امواج طولانی و کشیده ناشی از ادغام معمول سیاه‌چاله‌ها در مدارهای در حال فروپاشی، این رویداد بسیار شبیه به یک «صدای ناگهانی و تیز» بود. بهترین تفسیر در آن زمان این بود که دو سیاه‌چاله در حین گذر، در میدان گرانشی یکدیگر به دام افتاده و بلافاصله ادغام شده‌اند. این رویداد با نام GW190521 شناخته شد.

فرضیه جدید: پژواک از جهانی دیگر از راه یک کرم‌چاله

اکنون گروهی از پژوهشگران چینی در یک مقاله تازه، سناریوی بسیار شگفت‌انگیزتری را مطرح کرده‌اند: احتمال اینکه این سیگنال ناشی از برخورد دو سیاه‌چاله در یک جهان موازی باشد که امواج گرانشی آن از طریق یک کرم‌چاله در حال فروپاشی به جهان ما رسیده است. تیم پژوهشگران به رهبری چی لای (Chi Lai) از آکادمی علوم چین تأکید می‌کند که اگرچه توضیح استاندارد (برخورد در جهان ما) همچنان برتری دارد، اما شواهد حاضر آن‌قدر قطعی نیست که سناریوی کرم‌چاله را به طور کامل رد کند.

چرا این فرضیه اهمیت دارد؟

اگر واقعاً کرم‌چاله در میان باشد، رویداد GW190521 و امواج مشابه نه تنها وجود این ساختارهای فرضی را تقویت می‌کنند، بلکه ابزاری نوین برای بررسی ویژگی‌های فیزیکی آن‌ها فراهم می‌آورند. البته این یک «اگر» بسیار بزرگ است و نیازمند فیزیک ناشناخته و شگفت‌انگیزی است.

تفاوت سیگنال GW190521 با ادغام‌های معمول

امواج گرانشی آشکارشده امروزی، چین‌وچروک‌هایی در بافت فضا-زمان هستند که از برخورد اجرام عظیم و چگال مانند سیاه‌چاله‌ها و ستاره‌های نوترونی ناشی می‌شوند. در ادغام‌های معمول، وقتی دو سیاه‌چاله در یک سیستم دوتایی به هم نزدیک می‌شوند، میدان‌های گرانشی‌شان ابتدا امواج ضعیفی تولید می‌کنند که با نزدیک‌تر شدن تقویت شده و در لحظه ادغام به اوج می‌رسند (چیرپ یا chirp). اما رویداد GW190521 این فاز ابتدایی را نداشت و با توجه به جرم تخمینی محصول ادغام (حدود ۱۴۲ برابر جرم خورشید)، باید فاز چیرپ قابل رصدی داشته باشد. همین فقدان فاز اولیه، پژوهشگران را به نتیجه رساند که این سیاه‌چاله‌ها قبلاً در یک مدار دوتایی قفل نشده بودند، بلکه در یک Begegnه تصادفی (دینامیکی) به دام یکدیگر افتاده و بلافاصله ادغام شده‌اند.

مدل‌سازی کرم‌چاله و مقایسه با داده‌ها

لای و همکاران سناریویی دیگر را بررسی کردند: چه می‌شود اگر جسم ناشی از ادغام، یک کرم‌چاله باشد که پس از تشکیل، فروپاشیده و سیاه‌چاله نهایی را ایجاد کرده است؟ در این صورت تنها یک انفجار مختصر امواج گرانشی رصد می‌شود، دقیقاً همان‌طور که در داده‌ها مشاهده شد. تیم پژوهشی مدل شکل‌موج این سناریو را ساخت و با داده‌های لایگو و ویرگو مقایسه کرد. نتیجه نشان داد که مدل استاندارد سیاه‌چاله‌های دوتایی اگرچه کمی بهتر با داده‌ها سازگار است، اما اختلاف ناچیزی وجود دارد که همچنان فضای شک برای سناریوی کرم‌چاله را باز نگه داشته است.

نکته عطف: اولین نگاه به فراتر از مرزهای جهان ما؟

اگر سناریوی کرم‌چاله صحیح باشد، GW190521 احتمالاً اولین بار است که بشر تصویری از یک جهان دیگر، فراتر از مرزهای جهان خود، دیده است. البته این به معنای اثبات قطعی وجود کرم‌چاله‌ها نیست، زیرا این توضیح مستلزم فیزیک بسیار شگفت و ناشناخته‌ای است. با این حال، این موضوع نشان می‌دهد که رصدهای بیشتر در این مسیر می‌تواند بسیار ارزشمند باشد.

رویدادهای مشابه و آینده پژوهش

بزرگ‌ترین ادغام سیاه‌چاله تا به امروز، GW231123 است که جسمی با جرم ۲۲۵ برابر خورشید ایجاد کرده و مشابه GW190521، بسیار کوتاه‌مدت بوده است. پژوهشگران معتقدند که مقایسه این رویدادها با موارد مشابه در آینده می‌تواند راهی برای آزمون فرضیات و تعیین سناریوی محتمل‌ترین باشد.

این مطالعه در پایگاه داده آرکایو (arXiv) منتشر شده است.

مطالب مشابه