>> دندانهای رشدیافته در آزمایشگاه پایان دوره ایمپلنتهای سنتی و آغاز عصر جدید دندانپزشکی تجددی >> پیشرفتهای شگفتانگیز در حوزه مهندسی بافتها و زیستفناوری، مرزهای درمان دندان را بازتعریف کرده است. محققان کینگز کالج لندن در یک مطالعه پیشگامانه که نتایج آن در مجله معتبر ACS منتشر شده، موفق شدهاند مسیری را برای رشد دندانهای طبیعی و مواد پرکننده زیستی در محیط آزمایشگاه هموار سازند.
این دستاورد، وعدهی آیندهای را میدهد که در آن ایمپلنتهای فلزی و سرامیکی جای خود را به دندانهای زنده، سازگار و کاملاً کارکردی میدهند. چالشهای روشهای سنتی ترمیم و جایگزینی دندان تاریخ دندانپزشکی پر از تلاشهای انسان برای مقابله با پوسیدگی و از دست دادن دندان است. شواهد کهنسالانه نشان میدهد که از هزاران سال پیش، انسانهای غارنشین از قیر، الیاف گیاهی و مو برای پر کردن حفرههای دندان استفاده میکردند.
در هزارههای بعد، موم زنبور عسل در اسلوونی و روشهای توصیفی پلینیوس در روم باستان، تداوم این کوشیدهها را نشان میدادند. با وجود پیشرفت علم، فلسفه اصلی درمان تا امروز تغییر نکرده است حذف بافت پوسیده و پر کردن حفره باقیمانده. مواد پرکننده مدرن مانند آمالگام، کامپوزیتهای رزینی و سرامیکها، اگرچه زیبایی و دوام بهتری دارند، اما همچنان مواد بیجان و غیربیولوژیک هستند.
این مواد با بافتهای طبیعی دندان یکپارچه نمیشوند، میتوانند باعث حساسیت، نشتی حاشیهای، شکستگی یا واکنشهای التهابی شوند و در درازمدت نیاز به جایگزینی مکرر دارند. از سوی دیگر، ایمپلنتهای دندانی، با وجود موفقیت بالا، فاقد بافت ودنتال (بافتهای پشتیبان دندان) هستند، استخوان را به صورت فیزیولوژیک تحریک نمیکنند و جراحیهای پیچیده و پرهزینهای را میطلبد.
دندانهای آزمایشگاهی معجزه مهندسی بافتها رویکرد جدید محققان بر پایهی دندانپزشکی تجددی استوار است. در این روش، به جای استفاده از مواد مصنوعی، از سلولهای بنیادی و مولکولهای سیگنالدهنده برای هدایت رشد بافتهای دندانی (مانند عاج، ميناء و پالپ) در بسترهای سهبعدی زیستی استفاده میشود. محصول نهایی یک دندان زنده است که زیستسازگاری کامل از سلولهای خود بیمار ساخته میشود و ریسک رد فعل ایمنی یا حساسیت را از بین میبرد.
یکپارچگی ساختاری با استخوان فک و بافتهای لثه به صورت طبیعی اتصال برقرار میکند (از طریق بافت ودنتال). کارکرد فیزیولوژیک حسگرهای عصبی و تغذیه خونی طبیعی دارد و قوى مضغ را به استخوان منتقل میکند تا از رزوربشن (استخوانزدایی) پیشگیری نماید. قدرت خودترمیمی برخلاف مواد پرکننده یا ایمپلنت، میتواند در برابر آسیبهای جزئی واکنش ترمیمی نشان دهد.
مواد پرکننده زیستی نسل جدید ترمیمهای اتيف همزمان با رشد دندان کامل، تیم پژوهشی روی توسعه مواد پرکننده هوشمند و زیستی تمرکز دارد. این مواد بر پایه هیدروژلهای پیوسته به فاکتورهای رشد و نانوذرات بازکالسیومسازیکننده طراحی شدهاند. برخلاف کامپوزیتهای سنتی که تنها حفره را پر میکنند، این مواد جدید قادرند بافت عاج ثانویه را تحریک و بازسازی کنند. باکتریهای باقیمانده را از طریق پیوندهای آنتیباکتریال از بین ببرند.
خواص مکانیکی و حرارتی مشابه بافت طبیعی دندان داشته باشند.
افق زمانی و چالشهای پیش رو با وجود نتایج بسیار امیدوارکننده در سطح آزمایشگاهی و مدلهای حیوانی، ورود به فاز بالینی انسانی نیازمند گذراندن مراحل سختگیرانه ایمنی، مقیاسسازی تولید و کاهش هزینههاست. پیشبینی میشود در ده سال آینده، شاهد استفاده بالینی از مواد پرکننده زیستی باشیم و در بازهی ۱۵ تا ۲۰ سال، دندانهای کامل رشدیافته برای بیمارانی که دندانهای خود را از دست دادهاند، در دسترس قرار گیرند.
نتیجهگیری تغییر پارادایم در سلامت دهان پایان دورهی مواد معدنی و سرامیکی بیجان در دندانپزشکی در الأفق است. فناوری دندانهای رشدیافته در آزمایشگاه، تنها یک پیشرفت تکنولوژیک نیست، بلکه بازگشت به طبیعت و بیولوژی بدن انسان است. این نوآوری، وعدهی درمانهای کمتر دردناک، پایدارتر و کاملاً طبیعی را میدهد که کیفیت زندگی میلیونها بیمار را در سراسر جهان متحول خواهد ساخت. دندانپزشکی فردا، دندانپزشکی زنده است. >>



