به گزارش سرویس علم و فناوری، تیمهای مهندسی ناسا و آژانس فضایی اروپا در حال توسعه یک سیستم تصویربرداری پیشرفته برای استفاده در ماموریتهای آتی برنامه آرتمیس هستند. این دوربین که با نام دوربین جهانی قمری دستی شناخته میشود، برای ثبت تصاویر باکیفیت از سطح ماه و محیطهای سخت که فضانوردان با آن روبرو میشوند طراحی شده است.
مهمترین چالش در ساخت این تجهیز، ایجاد محفظه حرارتی است که بتواند در محدوده دمایی بسیار گسترده کار کند. مهندسان باید اطمینان حاصل کنند که دوربین در دماهای منفی دویست درجه سانتیگراد تا مثبت صد و بیست درجه سانتیگراد بدون خرابی عملکرد خود را حفظ میکند. این طیف دمایی شرایط واقعی ماه را در روز و شب شبیهسازی میکند.
رابط کاربری دستگاه نیز با در نظر گرفتن محدودیتهای فیزیکی فضانوردان طراحی شده است. دکمههای کنترلی به گونهای قرار گرفتهاند که فضانوردان با دستهای پوشیده توسط دستکشهای ضخیم لباس فضانوردی بتوانند به راحتی تنظیمات را تغییر دهند، زوم کنند و عکس بگیرند. این طراحی ارگونومیک از ورود گرد و غبار ماهی به مکانیزمهای داخلی نیز جلوگیری میکند.
در ماموریتهای آینده به ماه، مستندسازی بصری نقش حیاتی دارد. فضانوردان باید بتوانند در غارهای آتشفشانی و لولههای لوا که در تاریکی کامل غوطهور هستند، تصاویر باکیفیت ضبط کنند. برای این منظور دوربین باید حساسیت نوری فوقالعادهای داشته باشد و در عین حال در سطح ماه که تحت تابش مستقیم خورشید قرار دارد، تصویرهای پرزرقوبرق ثبت نماید. این دو وظیفه متضاد به تکنولوژی سنسور و پردازش تصویر پیشرفته نیاز دارند.
گفتنی است که توسعه این دوربین تنها یک پروژه تجهیزاتی نیست، بلکه بخشی از استراتژی بزرگتر برای ایجاد پایگاه پایدار انسانی بر روی ماه است. دادههای تصویری که جمعآوری میشوند، به دانشمندان کمک میکند تا ولوژی ماه را بهتر درک کنند، مکانهای مناسب برای استقرار پایگاه را شناسایی کنند و منابع احتمالی مانند یخ آب را در سایههای دائمی قطبهای ماه مکانیابی کنند. تجربه حاصل از این دوربین در طراحی تجهیزات ماموریتهای مریخی نیز کاربرد خواهد داشت.
نتیجهگیری نهایی نشان میدهد که همکاری بینالمللی در توسعه تکنولوژیهای فضایی، هزینهها را میکند و سرعت نوآوری را افزایش میدهد. با ورود بخش خصوصی و شرکتهای جدید به عرصه کاوش فضایی، انتظار میرود که در سالهای آینده تجهیزات تصویربرداری هوشمندتر، سبکتر و مقاومتری برای ماموریتهای عمیقتر در منظومه شمسی شاهد باشیم.
مراحل آزمایشی این دوربین شامل شبیهسازیهای گسترده در توارهای تخصصی اروپا و آمریکا میشود. تیمهای مهندسی در حال انجام تستهای لرزش، شوک حرارتی و تعرض به پرتوهای کاسپیش هستند تا اطمینان حاصل کنند دستگاه در شرایط پرتاب و فرود بر روی ماه عملکرد مطلوب دارد. این تستها ماهها طول میکشند و شامل سناریوهای مختلف ماموریت است.
همکاری بین ناسا و آژانس فضایی اروپا در این پروژه نمونه بارزی از تقسیم کار تخصصی است. ناسا بر روی سیستمهای ناوبری و ارتباطات تمرکز دارد، در حالی که مهندسان اروپایی روی نوری، سنسور و مدیریت حرارتی کار میکنند. این رویکرد امکان استفاده از بهترین تخصصهای هر طرف را فراهم میکند و جلوگیری از تکرار تلاشها را تضمین میکند.
برنامهریزی زمانی نشان میدهد که نمونههای اولیه دوربین تا اواسط دهه جاری برای تستهای زمینی نهایی آماده خواهند بود. اگر تمام مراحل با موفقیت گذرند، این تجهیزات در ماموریتهای آرتمیس ۴ و ۵ که شامل فرود فضانوردان بر روی قطب جنوبی ماه هستند، به کار گرفته میشوند. این ماموریتها نقطه عطفی در کاوش انسانی ماه محسوب میشوند.
تکنولوژیهای توسعهیافته برای این دوربین کاربردهای زمینی وسیعی نیز خواهند داشت. سیستمهای التصوير در محیطهای حدی، مدیریت حرارتی پیشرفته و رابطهای کاربری مقاوم میتوانند در صنایع نفت و گاز، کاوش قطبهای زمین، پزشکی اضطراری و رباتیک استفاده شوند. این انتقال تکنولوژی از فضایی به زمینی، سرمایهگذاری در کاوش فضایی را از نظر اقتصادی توجیه میکند.
علمدانان تأکید دارند که تصاویر باولوشن بالا و طیفهای مختلف نوری که این دوربین ثبت میکند، برای بررسی زمینشناسی ماه، سنجش یخ آب و ارزیابی خطرات محیطی حیاتی هستند. دادههای جمعآوری شده پایههای علمی برای تصمیمگیری در مورد مکانهای استقرار پایگاههای دائمی و استخراج منابع در آینده خواهد بود. این دوربین نه تنها ابزاری برای ثبت خاطرات، بلکه یک ابزار علمی دقیق محسوب میشود.



