کارشناسان میگویند ماهوارههای منظومه هزار بادبان چین که بهتازگی به فضا پرتاب شدهاند، چنان درخشان هستند که میتوان آنها را در شب با چشم غیرمسلح بهوضوح مشاهده کرد. این سطح از درخشندگی زیاد فراتر از محدودهی پیشنهادی اخترشناسان است و نگرانیهای جدی را در میان دانشمندان و علاقهمندان به فضا به وجود آورده است.
پروژه هزار بادبان و اهداف چین
چیانفن بهمعنی هزار بادبان، منظومهای از ماهوارههای اینترنتی است که توسط شرکت دولتی فناوری ماهوارهای فضایی شانگهای (SSST) ساخته میشود. این شبکه ماهوارهای، پاسخ چین به استارلینک اسپیسایکس محسوب میشود و برای ارائه اینترنت پرسرعت از فضا برای سراسر جهان طراحی شده است. رسانههای دولتی چین پیشتر اعلام کردهاند که این کشور تصمیم دارد تا سال ۲۰۳۰، حداکثر ۱۵ هزار ماهواره را در مدار زمین قرار دهد.
پرتابهای اولیه و زبالههای فضایی
تا به حال دو دسته ۱۸تایی از ماهوارههای چیانفن پرتاب شدهاند. دسته اول در ۶ اوت بر روی موشک لانگ مارچ ۶ از مرکز پرتاب تایوئن در شمال چین به فضا فرستاده شدند و با موفقیت در مدار نزدیک زمین (LEO) مستقر گردیدند. با این حال، مرحله بالایی موشک پس از پرتاب از هم پاشید و فضا را با بیش از ۳۰۰ قطعه زباله فضایی بالقوه خطرناک پر کرد. دسته دوم ماهوارهها در ۱۵ اکتبر با همان موشک لانگ مارچ ۶ روانه فضا شدند.
مشاهدات اخترشناسان و نتایج تحقیق
اخترشناسان در مقالهای که ۲۷ سپتامبر در پایگاه داده آرکایو منتشر شد، اولین مشاهدات زمینی از ماهوارههای تازه پرتابشده چینی را تجزیه و تحلیل کردند. رصدهای اولیه نشان داد که ماهوارهها بسیار درخشانتر از حد انتظار هستند. پژوهشگران تأکید کردند که نشانههای طیفی ساطعشده از ماهوارهها نیز اطلاعاتی در مورد طراحی آنها تایید میکند. به نظر میرسد ماهوارههای چین همانند نمونههای استارلینک دارای یک پنل آنتن مسطح رو به زمین و یک آرایه خورشیدی عمودی و پشت به سیاره هستند.
اندازه درخشش و تأثیر بر رصدهای نجومی
ماهوارهها در اوج روشنایی خود وقتی که مستقیما بر فراز ناظر قرار میگیرند، میتوانند به قدر ظاهری ۴ برسند که در حد درخشش ستارگان قابل مشاهده در آسمان شب از مناطق شهری است. هنگامی که ماهوارهها به افق نزدیکتر میشوند، قدر ظاهری آنها به عدد ۸ (۴۰ برابر کمنور از قدر ۴) افت مییابد. دانشمندان هشدار میدهند که برخی از ماهوارههای چیانفن قرار است در ارتفاعات پایینتر در مدار نزدیک زمین مستقر شوند؛ بدین معنی که درخشش آنها حتی از نمونههای مطالعهشده نیز فراتر برود. پژوهشگران مینویسند که منظومه ماهوارهای چین با تکمیل ساخت، بر فعالیتهای نجومی حرفهای و آماتور تأثیر منفی میگذارد؛ مگر آنکه اپراتورها درخشش آنها را کاهش دهند.
تجربه استارلینک و راهکارهای کاهش درخشش
نگرانیهای مشابهی در مورد ماهوارههای استارلینک و بزرگترین ماهواره مخابراتی جهان به نام بلوواکر ۳ نیز وجود داشته است. اخترشناسان این ماهوارهها را مایه دردسر و عامل تخریب تصاویر نجومی میدانند. پژوهشگران تأکید کردند که میتوان مقدار نور بازتابیده از ماهوارههای مخابراتی را با استفاده از آینههای دیالکتریک کاهش داد. اسپیسایکس با نسل دوم ماهوارههای استارلینک خود این کار را انجام داده و پژوهشگران انتظار دارند که شرکت سازنده ماهوارههای چینی نیز به سراغ همین راهکار برود.
آلودگی رادیویی و سایر چالشها
ماهوارههای مخابراتی علاوه بر آلودگی آسمان شب با نور، میتوانند با نشت تابشها به فضا، نجوم رادیویی را نیز مختل کنند. جدیدترین نسل ماهوارههای استارلینک این مشکل را ایجاد میکنند؛ اما برای اینکه معلوم شود آیا ماهوارههای چیانفن نیز دچار نشت تابشی هستند یا خیر، به رصدهای بیشتری نیاز است. منظومههای ماهوارهای از این نوع به دلیل افزایش احتمال برخورد فضاپیماها در مدار نزدیک زمین، تشکیل زبالههای فضایی، خارج شدن از مدار توسط طوفانهای خورشیدی و پر کردن جو فوقانی زمین با آلودگی فلزی در هنگام بازگشت به زمین و سوختن در جو، مورد انتقاد قرار گرفتهاند.



